روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٥٨ - روزشمار جنگ سه شنبه ١٩ فروردین ١٣٥٩٢٢ جمادی الاولی ١٤٠٠ ٨ آوریل ١٩٨٠
از سوی دیگر، در جنوب نیز مانند غرب کشور، مرزها اوضاع عادی ندارد؛ از همین رو مرتباً گزارش هایی از تحرک عراقی ها ارسال می شود. گزارشی مورخ امروز حاکی است: «گارد مرزی بصره به کلیة یگان های تابعه ابلاغ نموده که تعداد گشتی ها و کمین گاه ها را اضافه کرده و کاملاً مراقب اوضاع بوده و هرگونه اتفاق را بلادرنگ گزارش نماید.»[١]در این حال برابر اعلام گارد ساحلی ایران، در ساعت ٥:٢٠ امروز «یک فروند ناو جنگی به مشخصات ال.دش.د. و یک فروند ناوچه به نام نصر، با تجهیزات کامل از شط العرب به طرف دریا حرکت کرده اند.» همچنین «در جنب دستة کنترل دهانة شط العرب ساحل عراق، چند دستگاه وسیلة جنگی سنگین که نوع آن بر اثر استتار مشخص نیست، مستقر گردیده و افراد گشتی عراقی، در اطراف مشغول گشت می باشند.»[٢]
٣٨٢
در بررسی وضعیت موجود بین ایران و عراق - که این روزها بازتاب اخبار آن، از نظر اهمیت، بعد از مسائل مربوط به امریکا و ایران قرار دارد - رویتر گزارش داد: نیروهای ایران و عراق، در کنار مرز مشترک دو کشور به حال آماده باش کامل در آمده اند و این در حالی است که اوضاع دو کشور شدیداً بحرانی شده است. یک سخنگوی ارتش ایران گفت که ارتش ایران در آمادگی کامل قرار دارد. دربارة آرایش جنگی ارتش عراق هنوز هیچ گزارش رسمی منتشر نشده است؛ اما دیپلمات های عرب در بیروت گفتند که حدود ٢٢٠ هزار سرباز عراقی، در امتداد مرز با ایران به حال آماده باش کامل هستند.[٣]
روزنامة فرانسوی لوموند نیز ابتدا به طرح این سؤال پرداخت: آیا با تیرگی روابط دو کشور ایران و عراق، این تصور پیش نمی آید که بین این دو کشور جنگی درخواهد گرفت؟ آن گاه جوانب و پیامدهای این موضوع را مورد بررسی قرار داد. در مقالة لوموند آمده است: صدام حسین رئیس دولت عراق، نیروهای خود را با مسلمانانی مقایسه کرد که امپراطوری پارس را در زمان ساسانیان شکست دادند. رئیس جمهوری ایران بنی صدر، از این گفته عصبانی شده و گفته است که ایدئولوژی بعثی ملغمه ای است از آموزش های نازی، فاشیسم و مارکسیست، که مردم آن جا از آن نفرت دارند. پاسخ بنی صدر به سوگند صدام - که ایران را مجبور به پرداخت بهایی گران برای سوء قصد به طارق عزیز خواهد کرد - این است که سوء قصد بغداد کار کسانی است که در عراق اسلحه به دست آورده اند و می خواهند رژیم جبار بعث را ساقط کنند. مفسر لوموند در تحلیل نوع برخورد ایران، دو جناح حکومتی را جدا می کند و می نویسد: [عده ای از] رهبران ایران را بحران گروگان ها سخت به خود مشغول داشته و همین امر، آنها را در مقابل امریکا قرار داده است، و از طرفی دیگر مسائل وحشتناک داخلی یعنی ترتیب امور سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، آنها را از پا انداخته است.در چنین حالی آنها معتقدند که درگیری شدید با عراق، موجب تضعیف جمهوری
[١] سند شماره ٦٣٣١٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: تلفنگرام، از سماجا ٣ - مرکز فرماندهی، به نزاجا، ١٩/١/١٣٥٩.
[٢] سند شماره٢٨٧١٧٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری خوزستان - رکن سوم، به استاندار خوزستان، ٢١/١/١٣٥٩.
[٣] روزنامه بامداد، ١٩/١/١٣٥٩، بیروت - رویتر.