روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢٨٩ - روزشمار جنگ شنبه ٩ فروردین ١٣٥٩١٢ جمادی الاولی ١٤٠٠ ٢٩ مارس ١٩٨٠
منصفانه برای هر دو طرف در نظر داشت: نخست آن که قیمت باید مطابق با سطح قیمت های موجود گاز در منطقة تجاری که ایران و اتحاد شوروی جزء آن هستند، باشد. دوم آن که قیمت باید واقعی و قابل رقابت باشد یعنی به عبارت دیگر قیمتی باشد که هر دو طرف واقعاً بتوانند گاز را در این منطقة تجاری با آن قیمت بفروشند. سوم ]آن که[ طبیعی است اتحاد شوروی که یک صادر کنندة عمدة گاز است، حاضر نیست از ایران گاز را با قیمت های گران تر از قیمتی که گاز خود را به سایر کشورها می فروشد، بخرد. اتحاد شوروی مایل نیست ایران را به فروش گاز خود به این کشور، با بهای ارزان تر از قیمتی که می تواند به سایر کشورها بفروشد، مجبور کند. نیکلای اوسیپف ادامه داد ما با توجه به قیمت های موجود در این منطقه و سایر عوامل، به ایران قیمتی بسیار گران تر از سابق پیشنهاد کردیم. ما همچنین پیشنهاد کردیم که این قیمت باز هم مطابق با نوسانات نفت، اصلاح شود. با این حال متأسفانه هیئت نمایندگی ایران رویة غیرسازنده ای اتخاذ کرد. قیمت پیشنهادی آنها به وضوح اغراق آمیز و از نظر اقتصادی، غیرقابل توجیه بود. ... در این منطقه چنین قیمت هایی وجود ندارد. بعضی از مقامات ایرانی اظهار داشتند اگر قیمت پیشنهادی آنها پذیرفته نشود، ایران گاز خود را نخواهد فروخت و آن را آتش خواهد زد. بسیار خوب این بر عهدة دولت و مردم ایران است که تصمیم بگیرند با گازی که همراه با استخراج نفت تولید می شود، چه کار کنند.»[١]
در این حال امروز یک مفسر آسوشیتدپرس از مسکو، دربارة مناسبات ایران و شوروی نوشت: «روابط بین شوروی و ایران به دنبال مداخلة شوروی در افغانستان و اختلاف بر سر مسائل سیاسی و بازرگانی، به طور روزافزونی در تنگنا قرار گرفته است. کمک های فنی شوروی به ایران ادامه می یابد؛ اما کشمکش های سیاسی بین دو کشور آشکار می شود. ... شوروی سخت کوشیده است که از آغاز انقلاب اسلامی پیوندهای دوستانه ای را با تهران به وجود آورد؛ با این حال انقلابیون ایران با یادآوری روابط مؤدبانة قبلی کرملین با محمدرضا پهلوی شاه مخلوع، به انگیزه های شوروی سوءظن دارند.»
در ادامة این مطلب آمده است: «بسیاری از ایرانی ها علاوه بر ترس از شوروی به عنوان یک قدرت بزرگ که علیه ایران توطئه می چیند، با دکترین کمونیستی مسکو که آته ئیستی است مخالفند. ... دیپلمات ها پیش بینی می کنند که علی رغم مسائل تاریخی طولانی، بازرگانی شوروی با ایران و مرز مشترک ١٦٠٠ کیلومتری آنان احتمالاً از وخامت کامل روابط جلوگیری خواهد کرد. به عنوان مظهری از پیوندهای مداوم، گروهی از کارشناسان شوروی اوایل این ماه برای آغاز کار روی یک نیروگاه ٨٠٠ مگاواتی در نزدیک اصفهان، از تهران به آن سو عزیمت نمودند. طبق آمار حتمی، در جریان سال ناآرام ١٩٧٩، ایران با شوروی معادل ٤٠٩ میلیون روبل (٦١٤ میلیون دلار) بازرگانی داشت. این رقم به میزان ٤٠ درصد از سطح قبل از انقلاب در ١٩٧٨، کم تر بود؛ اما هنوز حائز اهمیت بود. برعکس،
[١] همان، ص ١ و ٢، مسکو - خبرگزاری تاس، ٩/١/١٣٥٩.