وی افزود: «ما اگر به این رویه ادامه بدهیم، به طرف سقوط می رویم. ما این جا مسئول امور مردم هستیم که حقایق را به مردم بگوییم و بگوییم که مبارزه با سلطة خارجی، نه یک ضرورت است از باب این که ما مسلمانیم و می خواهیم از زیر سلطة خارجی بیرون بیاییم، بلکه مسئلة مرگ و حیات ما در این مبارزه است و وقتی که زیر سلطه رفتی، از زیر این سلطة خارجی، مرده بیرون می آیی.»[١]

به گزارش روزنامة انقلاب اسلامی، بنی صدر همچنین از متخصصان ایرانی که در خارج هستند خواست که به مملکت بازگردند و تخصص هاشان را در اختیار این مردم قرار دهند. در این سمینار از آقایان معین فر وزیر نفت، دکتر مرشد رئیس شرکت ملی گاز، آقای نعمت زاده وزیر کار و امور اجتماعی، و دکتر احمدزاده وزیر صنایع و معادن دعوت شده بود که هیچ کدام شرکت نکردند.[٢]

سمینار دوم، سمینار استانداران بود که در وزارت کشور برگزار شد. در این سمینار نیز بنی صدر مطالبی مشابه سمینار گاز ارائه کرد و نیز گفت: «بعد از انقلاب، همة دستجات روی خط فرصت طلبانه افتادند و مسابقه گذاشتند که امتیازات بیش تری بگیرند و کار کردن را کنار گذاشتند. واقعیت دیگر که مصیبت بار است این است که تمام درآمد نفت، صرف هزینه های جاری می شود. بودجه ای که تقسیم شده، متناسب با زور گروه های فشار است که این خود، زمینة مناسبی برای زیاد کردن وابستگی ما به خارج است.»

وی افزود: «در سالی که گذشت، ما در قلمرو فرهنگ، چه کوششی برای جذب مغزهای متخصص ایرانی از خارج کرده ایم تا بتوانیم وابستگی خود را کم کنیم. تازه، تعدادی هم رفتند، و به علاوه، افراد متخصص را به عنوان این که ٢٠ سال خدمت کرده اند، بازنشسته می کنیم. در قلمرو اقتصاد ما باید با وابستگی به خارج مبارزه کنیم. در غیر این صورت، با اتکا به فروش نفت و ادامة آن، پس از اتمام نفت، سرنوشت ما مرگ است. ... در حال حاضر نه کمبود سرمایه داریم و نه کمبود زمینه های کار و فعالیت؛ لیکن کمبود ما سازمان دهی است که باید زمینه اش را در افکار عمومی فراهم کنیم.»[٣]

وی گفت: «در حال حاضر سهم بودجه از درآمدهای داخلی، اندک است و در نتیجه، وابستگی به درآمدهای خارجی بیش تر شده است؛ پس ما در قلمرو مبارزة واقعی با سلطة خارجی پیشرفت که نکرده ایم هیچ، عقب هم رفته ایم. به عقیدة من باید تهیه کنندگان بودجه، این موضوع را خیلی صریح با مردم در میان بگذارند و آنها را آگاه سازند که ملتی که تولید خود را پایین می آورد، وابستگی خودش را افزایش می دهد و وقتی وابستگی شما در زمینه های واقعی افزایش پیدا کرد، مشکل است که بتوان آن را مهار کرد. ... همان طور که در سمینار گاز گفتم، میل مصرف در جامعة ما فوق العاده بالا رفته و میل به تولید کاهش پیدا کرده و یک عدم تناسب بسیار خطرناکی به وجود آورده است. ... تا زمانی که ما

[١] - مأخذ٣، ص ١١.

[٢] مأخذ٢، ص٢.

[٣] مأخذ٢، ص ٩.