این میان بسیاری از تحلیل گران امریکایی و اروپایی تأکید می کردند که در صورت نپیوستن اروپا و ژاپن، تحریم های امریکا مشکل بزرگی برای ایران ایجاد نخواهد کرد.

در اواخر دوره کتاب، (٢٨/١/١٣٥٩) کارتر مجازات اقتصادی جدیدی علیه ایران اعلام کرد، از جمله: ممنوع کردن تبادل پولی و هر گونه معامله اتباع امریکا با سازمان ها و اشخاص ایرانی، قرار دادن تجهیزات قبلا ً خریداری شده ایران در اختیار نهادهای امریکایی، اقدام برای برداشت میلیاردها دلار دارایی مسدود شده ایران در امریکا، به عنوان غرامت و ... کارتر همچنین تهدید کرد اگر واکنش ایران مطلوب نباشد، به مجازات های فوق، تحریم دارویی و مخابراتی نیز افزوده خواهد شد و اگر باز هم نتیجه ای حاصل نشد اقدام نظامی نیز دور از نظر نخواهد بود.

معدودی از کشورها از جمله پرتغال علاوه بر اعلام حمایت، به اقدام عملی نیز پرداختند؛ امّا به طورکلی اروپای غربی مایل نبود در قبال ایران واکنش شدید نشان دهد. با این همه محتمل بود که در اجلاس وزیران خارجه ٩ کشور بازار مشترک که از اول اردیبهشت شروع می شد، تصمیم شدید برضد ایران گرفته شود. متقابلاً در ایران مقامات ذی ربط با بی اعتنایی با قضیه روبه رو شدند و علاوه بر شخصیت های رادیکال، واکنش افرادی چون قطب زاده (وزیر خارجه)، عزت الله سحابی (عضو شورای انقلاب و رئیس سازمان برنامه و بودجه) و علی اکبر معین فر (وزیر نفت) نیز محکم و مبتنی بر ارادة مقاومت و حاکی از امیدواری به برنامه ریزی مشخص برای مقابله با تهدیدها و تحریم ها بود.

در همین حال کشورهای بلوک شرق، طبعاً از این وضعیت و حادتر شدن آن استقبال می کردند و چه در سطح تبلیغات و چه در سطح تحرکات دیپلماتیک، برای نزدیکی به ایران و افزایش روابط اقتصادی آمادگی نشان می دادند.

ج) حذف تحقیرآمیز شاه

محمدرضا پهلوی، شاه سابق ایران، که ماجرای پذیرش وی در امریکا چون چاشنی ای در فضای انفجاری رابطه ایران و امریکا عمل کرده و ماجرای لانه جاسوسی را سبب شده بود، در این دوره به شکلی تحقیرآمیز از چرخه بحرانی مناسبات دو کشور حذف شد. شاه ایران در گذشته ای نزدیک وفادارترین متحد امریکا در خاورمیانه و خلیج فارس محسوب می شد و با عنوان "ژاندارم منطقه" وظیفه حفاظت از منافع امریکا و در عین حال جلوگیری از "تکرار کابوس ویتنام" را برعهده داشت، بنابراین حذف تحقیرآمیز وی طبعاً با تحقیر امریکا همراه بود. امّا دولت امریکا در برابر ایران در وضعی قرار داشت که به پذیرش این حقارت ناچار گردید و در اوائل فروردین ١٣٥٩، محمدرضا پهلوی پس از چند ماه انتظار در پاناما، از پشت مرزهای امریکا به مصر "دیپورت" شد. به خصوص وقتی حدّت بیماری شاه و ضرورت