فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٤ - دليل سوم براى اصالت وجود

شرح و توضيح‌

شرح و توضيح اين دليل منوط است باينكه بعضى از مفردات عبارت را

در اين مقام تشريح كنيم.

قوله: الاشتداد: از تشكيك در مقوله كيف باين لفظ تعبير مى‌كنند.

قوله: لانّ الاشتداد حركة: از ميان مقولات عشره چهار مقوله هست كه‌

حركت در آنها واقع مى‌شود بترتيب ذيل:

١- مقوله كيف: كه از حركت در اينمقوله به اشتداد تعبير مى‌نمايند و لذا

مرحوم مصنّف هم فرمود: لانّ الاشتداد حركة.

٢- مقوله كم: كه از حركت در آن به نموّ در جانب صعود و به ذبول در

ناحيه نزول تعبير مى‌كنند.

٣- مقوله وضع: كه از حركت در اينمقوله به حركت وضعيّه نام مى‌برند.

مؤلّف گويد:

اوّلين كسيكه قائل به اين حركت شد ابو نصر فارابى است كه در كتاب‌

عيون المسائل آنرا ذكر كرده است.

٤- مقوله اين: كه از حركت در اين مقوله به نقل اسم مى‌برند.

مثال‌

مثال حركت در كيف: مانند آب سردى كه حركت كرده و مبدّل بآب‌

گرم شود يا آب انگور حركت كرده و به سركه مبدّل مى‌شود.

مثال حركت در كم: مانند حركت طول قامت زيد از كوتاهى به بلندى.

مثال حركت در وضع: مراد از حركت در اين مقوله آنستكه اجزاء جسم‌

از اجزاء مكان دور شده ولى كلّيّه جسم از كلّيّه مكان دور نشود همچون حركت‌

كره بدور خود.

مثال حركت در اين و مكان: نظير انتقال شخص از مكانى به مكان‌