فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٧٨ - مذاهب سهگانه در هويت معدوم

و لا معدومة: معطوفست به « لاء » نفى جنس اوّلى و جمله « لاء » با اسم و

خبرش حال است از « صفت » .

ترجمه: حال را گفته‌اند ثابتى استكه صفت موجود را داشته باشد در حاليكه خود

نه موجود است و نه معدوم‌

شرح عربى: فى النّفى و الثّبوت ينفى، المعتزلى، وسطا، و قولهم بالحال كان شططا، اى‌

عدولا عن الصّراط المستقيم.

بصفة الموجود لا موجودة كانت، تلك الصّفة، و لا معدومة، كانت،

محدودة، به يتعلّق قولنا بصفة اى الحال محدودة و معرفة عندهم بصفة

كذا كذا فقولهم صفة ارادوا بها المعنى الانتزاعىّ القائم بالغير مثل‌

العالميّة و القادريّة و الابوّة و سائر الاضافات لا المعنى القائم بالغير مطلقا

كما هو معناها المتعارف عند المتكلّمين فالذّات المقابلة للمعنيين ايضا له‌

معنيان.

و احترزوا باضافة الصّفة الى الموجود عن صفات المعدوم فانّها صفة

للثّابت لا للموجود و بقولهم لا موجودة عن الصّفات الوجوديّة للموجود و

بقولهم لا معدومة عن الصّفات السّلبيّة فبقى فى الحدّ مثل الإنتزاعيّات‌

الغير المعتبر فى مفومها السّلب من صفات الموجودات.

ترجمه: در باب نفى و ثبوت معتزله واسطه بين ايندو را نفى نموده‌اند.

ولى بين وجود و ثبوت به حال قائل شده‌اند و اينقولشان از طريق مستقيم‌

منحرف مى‌باشد.

و حال را اينگونه تعريف كرده‌اند:

حال عبارتست از صفت براى موجود در حاليكه خود صفت نه موجود است‌

و نه معدوم.