فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٣ - ادله مصنف(ره) بر اشتراك وجود

عرض مردّد شويم اين تردّد و تحيّر در اعتقاد مذكور ضررى وارد نمى‌سازد، از اينرو

وقتى به واجب بودن مؤثّر معتقد شده و سپس اين اعتقاد مبدّل شد به اعتقاد باينكه‌

ممكن است اعتقاد بواجب بودن مرتفع شده ولى اعتقاد به اينكه موجود هست‌

زائل نگشته است.

پس اگر وجود مشترك بين واجب و ممكن نمى‌بود مى‌بايد اعتقاد به‌

موجود بودنش بواسطه ارتفاع اعتقاد بوجوب مرتفع گردد در حاليكه اين تالى باطل‌

بوده پس مقدّم نيز باطلست.

شرح فارسى:

توضيح‌

دليل سوّم بر مشترك معنوى بودن وجود اين برهان مى‌باشد:

اگر اعتقاد به تعيّن يا بقول صاحب كتاب حكمة العين اعتقاد

بخصوصيّت از قبيل جوهريّت و عرضيّت سلب شود هرگز اعتقاد باصل وجود زائل‌

نمى‌گردد.

توضيح و شرح‌

اگر در مقام اقامه دليل و برهان بر اثبات صانع بگوئيم:

عالم داراى مؤثّر و خالق موجودى است و از اين برهان بوجود مؤثّر و خالق‌

قطع پيدا كرديم.

و بعد از برهه‌اى از زمان شكّ كرديم در اينكه آيا اين مؤثّر واجب است‌

يا جوهر و يا از سنخ عرض مى‌باشد، اين شكّ و تردّد كه معنايش زوال اعتقاد

بخصوص هر كدام از تعيّنات است مضرّ باصل اعتقاد بوجود مؤثّر نيست در نتيجه‌

اگر اعتقاد بواجب مبدّل باعتقاد بممكن بودنش شود مى‌توانيم بگوئيم:

اعتقاد بواجب الوجود بودن زائل شد ولى هرگز نمى‌توان گفت اعتقاد

بموجود بودنش نيز مرتفع گشت و اين خود قوى‌ترين دليلى است بر اينكه وجود

مشترك بين واجب و ممكن مى‌باشد چه آنكه اگر چنين نمى‌بود مى‌بايد بعد از