فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٩ - دليل بر عدم امكان تعريف حقيقى براى وجود و مقاله ابن سينا درنجاة

جوابى كه در مقابل اين پرسش گفته مى‌شود بآن مطلب ماء شارحه و يا

شرح الاسم گويند.

مثلا وقتى سائل سؤال مى‌كند: ما الخلاء؟ و ما العنقاء؟.

اين ماء را، ماء شارحه نامند زيرا سائل طالب شرح مفهوم ايندو كلمه‌

است لذا جوابى كه در مقابل اين سؤال مى‌دهند همان معنائى است كه در لغت‌

براى آنها گفته‌اند سپس بعد از اين مرحله اگر سؤال شود: الخلاء ما هو؟ و العنقاء

ما هو؟.

اين ماء را ماء حقيقيّه نامند زيرا طالب سؤال از ماهيّت و حقيقت ايندو

شيئ نموده لذا جوابى كه در مقابل اين سؤال مى‌آيد با آن حقيقت و ذات ايندو

بيان مى‌شود.

و شرح اين بحث در قسمت منطق بتفصيل گذشت.

دليل بر عدم امكان تعريف حقيقى براى وجود و مقاله ابن سينا درنجاة

و دليل بر اينكه حقيقت وذات وجود را نمى‌توان تعريف كرد امورى‌

است كه گفته‌اند از جمله دليلى است كه از شيخ الرّئيس ابن سينا در كتاب‌

نجات نقل شده و آن اينستكه:

اصل و ابتداء هر شرح و توضيحى وجود مى‌باشد يعنى هر چيزى كه مبهم‌

و مجمل باشد بوسيله وجود آن را تشريح و تفصيل مى‌دهيم پس چگونه ممكنست‌

آنرا با غير خودش شرح و توضيح داد.

بلكه صورت وجود و تصوّر آن بدونا ينكه محتاج بواسطه‌اى باشد در افق‌

نفس منتقش و مرتسم هست.

و حاصل اين برهان اينستكه اگر وجود را بخواهيم با غير خودش تعريف‌

كنيم مانند تعاريف گذشته دور لازم مى‌آيد چنانچه مرحوم محقّق طوسى در