فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٧٢ - رأى حكماء مشاء در مجعول اصلى

آنرا توجيه نموده و ميفرمايد:

اتّصاف ماهيّت بوجود امر امر انتزاعى و متوقّف بتحقّق ماهيّت و وجود است تا

از نسبت وجود به ماهيّت اين اتّصاف انتزاع گردد پس اصالت آن بدون سبق طرفين‌

كلام سخيفى است و شايد مقصودشان اين باشد كه اثر جاعل امر بسيطى‌

است كه وجود باشد يعنى متعلّق جعل همين امر بسيط است، لكن عقل در مقام‌

تحليل آن را بصفت و موصوفى منحل مى‌كند و موصوف را ماهيّت و صفت را وجود

قرار ميدهد در اين صورت كلام ايشان با محقّقين از همين مكتب منطبق شده و قهرا

در مسئله دو قول باقى مى‌ماند.

قوله: و لعلّ هؤلاء: مشار اليه « هؤلاء » غير محقّقين از مشّائين مى‌باشد.

قوله: يحلّله العقل: ضمير منصوبى در « يحلّله » به امر بسيط راجع است.

قوله: الى موصوف و صفة: مقصود از موصوف، ماهيّت و از صفت، وجود

مى‌باشد.

قوله: و الّا: يعنى و اگر كلام ايشان را توجيه نكنيم.

قوله: فرع تحقّق الطّرفين: مقصود از طرفين، طرفين اتّصاف يعنى موصوف و

صفت مى‌باشد.

قوله: و انّه امر انتزاعى: ضمر در « انّه » به اتّصاف راجع است و مقصود از

« انتزاعى » معناى ربطى مى‌باشد.

متن: « ٨٩ »