فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨٧ - فوائد ادبى

عامل مفعول مطلق تأكيدى لازم نيست از نظر لفظ با آن متّحد باشد بلكه اتّحاد

معنوى كافى است فلذا قعدت جلوسا بالاجماع جايز و صحيح است و بنابراين‌

تقدير نفى ثبوت مبتداء و معهما خبرش و مرادفه مفعول مطلق تأكيدى مى‌شود و

مى‌توان مفعول مطلق نوعى باشد و وجهش واضح است.

شرح عربى: و شبهات خصمنا، فى باب الحال بل فى ثبوت المعدوم، مزيّفة،

مردودة فمن شبهات ثبوت المعدوم انّه مخبر عنه و كلّ مخبر عنه فهو شيئ.

و الجواب انّ المراد بالموضوع فى الصّغرى، انكان المعدوم المطللق فلا يخبر

عنه و انكان المعدوم فى الخارج فالاخبار عنه لوجوده فى الذّهن.

و من شبهات اثبات الحال انّ الوجود ليس بموجود و الّا لساوى غيره فى‌

الوجود فيزيد وجوده عليه و يتسلسل و لا بمعدوم و الّا اتّصف بنقيضه.

ترجمه: شبهات خصم ما در باب حال بلكه در مبحث ثبوت معدوم مردود است.

از جمله اين شبهات آنستكه گفته‌اند:

معدوم را مخبر عنه قرار مى‌دهند و هر مخبر عنهى شيئ مى‌باشد.

جواب از اين شبهه آنستكه:

مقصود از موضوع در « صغرى » اگر معدوم مطلق باشد قبول نداريم كه‌

بتوان از آن خبر داد و اگر معدوم در خارج باشد پس اخبار از آن بخاطر اينستكه‌

در ذهن مى‌باشد.

و از جمله شبهات اثبات حال آنستكه گفته‌اند:

وجود موجود نيست و الّا بايد با غيرش در وجود مساوى باشد و لازمه آن‌

اينستكه وجود بر آن بايد زائد باشد و زيادى وجود بر آن مستلزم تسلسل است.

و نيز وجود معدوم نيست و الّا بايد بنقيض خود متّصف باشد و بدين‌

ترتيب واسطه بين موجود و معدوم ثابت مى‌شود.