فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٣ - دليل پنجم براى اصالت وجود

قوله: الّتى لكلّ منها جواب: ضمير در « منها » به ماهيّا راجع است.

قوله: عند السّؤال عنه بما هو: ضمير در « عنه » به « كلّ منها» عود مى‌كند.

قوله: و يقال فى حقّها: ضمير در « حقّها » به ماهيّات راجع است.

قوله: ابن المجرّد من المادى: اين عبارت بيان تخالف و تباين ماهيّات با

يكديگر است.

قوله: اينما تولّوا فثمّ وجه اللّه: آيه ١١٥ سوره بقره.

مؤلّف گويد:

اين آيه شريفه بنابر روايت ائمّه هدى عليهم السّلام در باب نماز نافله در

سفر نازل شده يعنى در نماز نافله سفر در پشت مركب بهر صوب و طرف كه روى‌

نمائيد آن مقصد شما بوده و همان جانب قبله مرضيّه الهى است و نماز بآنطرف‌

صحيح مى‌باشد بخلاف نماز فريضه كه صرفا بايد بطرف كعبه معظّمه باشد

چنانچه حقتعالى فرموده است:

فولّ وجهك شطر المسجد الحرام.

و در برخى از روايات آمده كه اين آيه شريفه در باب قبله متحيّرين نازل‌

شده چنانچه مرحوم صدوق نيز در فقيه از مولانا الصّادق عليه السّلام اينطور نقل‌

مى‌كند.

و همانطور كه علماء اهل تفسير و بزرگان اماميّه قائل هستند حقّ آنست‌

كه آيات را در همان موردى كه ائمّه هدى عليهم السّلام بآن تصريح فرموده‌اند

بايد معنا نمود و از تفسير برأى بايد احتراز جست و تطبيق آيه با معنائى كه مرحوم‌

مصنّف در اينجا ذكر نموده در هيچيك از روايات و اخبار معتبره وارد نشده است‌

از اينرو اعتماد ما بر اينمعنا چندان استوار نمى‌باشد و شايد ايشان بر روايت و

مدركى دست يافته كه بنظر قاصر ما نرسيده است.

قوله: بل هى عينه: ضمير « هى » به وحدت و در « عينه » به وجود

راجعست.

قوله: اصيلا: خبر است براى « كان » و اسم آن در « الوجود » مى‌باشد.