إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٩٩ - «شبهه مصداقيه»

ظهور، شامل آن مى‌شود لكن از جهت اصالت الظّهور- حجّيّت ظهور- شمولش مشكوك است لذا در مورد زيد كه فسقش مشكوك است نمى‌توان به عام تمسّك نمود [١] پس دليل لفظى نداريم تا به آن تمسّك نمائيم بنابراين بايد با مراجعه به اصول عمليّه، وضع زيد را مشخّص نمود.

تذكّر: ممكن است چنين اعتراض و اشكالى نسبت به بيان مصنّف رحمه اللّه در ذهن انسان خطور كند كه: شما در فرض اوّل‌ [٢] كه مخصّص، منفصل بود و مفهوما اجمال داشت، فرضا معناى فاسق، مبيّن نبود، فرموديد نسبت به مرتكب صغيره مى‌توان به عموم «اكرم العلماء» تمسّك نمود.

سؤال: آيا بيان مصنّف درباره آن قسم با فرمايش فعلى‌ [٣] ايشان منافات ندارد؟ به عبارت ديگر: اگر معناى اكرم العلماء به لحاظ دليل مخصّص، «اكرم العلماء غير الفسّاق» هست، پس همان‌طور كه در شبهه مصداقى نمى‌توان به آن تمسّك نمود در شبهه مفهومى هم تمسّك، جائز نيست.

آيا اگر ترديد پيدا كرديم كه مرتكب صغيره، فاسق است يا نه مى‌توان به «اكرم العلماء» يا «اكرم كلّ عالم» تمسك نمود يا نه؟

مصنّف رحمه اللّه فرمودند در مخصّص منفصل، اجمال به عام سرايت نمى‌كند و در زائد بر قدر متيقّن مى‌توان به عام، تمسّك نمود.

آيا بيان قبلى با فرمايش فعلى ايشان- در شبهه مصداقيّه- منافات دارد يا نه؟

تقرير اشكال به بيان ديگر: سؤال: آيا عموم «عام» به قوّت خود محفوظ است يا اين كه عام، عنوان پيدا كرده و ذو عنوان شده؟

[١]كما اينكه نمى‌توان درباره او به «لا تكرم الفساق من العلماء» تمسك نمود.

[٢]از صور چهارگانه.

[٣]در شبهه مصداقيه.