إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٩٨ - حكم قسم سوم از عبادات مكروهه و تطبيق آن با قواعد

قسم تصوّر شود يا نه؟

معناى كراهت در قسم دوّم از عبادات مكروهه، اقليّت ثواب بود در بحث فعلى هم مانعى ندارد كه معناى استحباب، اكثريّت ثواب باشد يعنى همان‌طور كه صلات در حمّام، اتّصاف به كراهت پيدا مى‌كرد نماز در مسجد هم اتّصاف به استحباب پيدا مى‌كند و در هر دو همان ميزان و معيار متوسّط [١] وجود دارد يعنى صلات در حمّام، نسبت به نماز در خانه ثوابش كمتر است و همچنين صلات در مسجد، نسبت به نماز در خانه اكثر ثوابا مى‌باشد.

گفتيم قسم سوّم از عبادات بنا بر قول به امتناع، همان حكم قسم دوّم را دارد و آنچه را در قسم دوّم بيان كرديم قائلين به امتناع در قسم سوّم هم جارى مى‌دانند.

امّا اگر كسى قائل به اجتماع شد در بحث فعلى چنين مى‌گويد: يك امر به عبادت- صلات- متعلّق شده و يك حكم استحبابى به‌عنوان ديگرى تعلّق گرفته كه آن عنوان يا با نماز، متّحد است يا ملازم لذا استحباب در محلّ بحث، ارتباطى به عبادت ندارد كه ما بخواهيم آن را به اكثريّت ثواب تفسير نمائيم.

جمع‌بندى: اجتماع وجوب و استحباب اگر از قبيل قسم دوّم باشد- مانند اتيان صلات در مسجد- مانعى براى آن وجود ندارد و استحبابش هم به‌معناى اكثريّت ثواب است و حكم قسم سوّم، بنا بر قول به امتناع، همان حكم قسم دوّم است و بنا بر قول به اجتماع، همان بود كه اخيرا ذكر كرديم.

سؤال: امر استحبابى مذكور چگونه امرى است؟

جواب: امر استحبابى «حقيقتا» [٢] مكلّفين را به افضل افراد و فردى كه مزيّت بيشتر دارد «ارشاد» مى‌كند و بديهى است كه در قسم دوّم از عبادات، قول به اجتماع يا امتناع،

[١]كه صلات در دار باشد.

[٢]نه مجازا.