إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٠٧

«قبل» از دليل عام، وارد شده.

سؤال: اگر مولا ابتدا، خاصّى را به نحو «لا تكرم زيدا العالم» بيان كرد لكن چند روز بعد، عامّى را به نحو «اكرم كلّ عالم» بيان نمود، حكم مسئله چيست؟

الف: اگر فرضا مولا روز شنبه فرموده: «لا تكرم زيدا العالم يوم الجمعة» و روز دوشنبه گفته: «اكرم كلّ عالم يوم الجمعة» يعنى: هنوز وقت عمل به خاص نرسيده، دستور عمومى او صادر شده در اين صورت هم مسلّما مسأله تخصيص، مطرح است و لزومى ندارد، دليل مخصّص، بعد از دليل عام يا مقارن با عام وارد شود بلكه اگر قبل از عام هم- به نحو مذكور- وارد شود، عنوان مخصّصيّت دارد و لذا ما در تخصيصات روايات، نسبت به عمومات، اين مسئله را ملاحظه نمى‌كنيم كه آيا مخصّص قبلا وارد شده يا بعدا.

ب: اشكال در اين فرض است كه: اگر ابتدا دليل خاص، وارد شود، وقت عمل به آن‌هم بگذرد سپس دليل عامّى وارد شود، حكمش چيست؟

دو احتمال، مطرح است: ١- «خاص»، داراى عنوان مخصّصيّت است زيرا مانعى براى مخصّصيّت آن وجود ندارد، اگر بگوئيد تأخير بيان از وقت حاجت، جائز نيست، مى‌گوئيم بيان «قبلا» واقع شده و زمان عمل به «خاص» قبلا بوده- نه وقت عمل به عام.

دليل مخصّصى، وارد شده، وقت عمل به آن‌هم حاضر شده سپس عامّى از ناحيه مولا صادر شده لذا مى‌گوئيم مانعى ندارد كه دليل خاص، مخصّص عام باشد و مستلزم تأخير بيان از وقت حاجت نيست زيرا منظور از وقت حاجت، زمان حاجت به عام است نه وقت حاجت عمل به خاص.

٢ دليل عام، ناسخ دليل خاص است زيرا همان‌طور كه شرائط تخصيص در دليل مخصّص تحقّق دارد، شرائط نسخ هم در دليل عام، موجود است و مانعى ندارد «عام» عنوان ناسخيّت پيدا كند، حكمى قبلا بيان شده، وقت عمل به آن‌هم حاضر شده سپس دليل عام برخلاف آن حكم دلالت مى‌كند لذا مى‌گوئيم در دليل عام، شرائط ناسخيّت،