إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٩٠ - حكم قسم دوم از عبادات مكروهه و تطبيق آن با قواعد

و لا يخفى أنّ النّهى في هذا القسم لا يصلح الّا للارشاد، بخلاف القسم الاوّل، فانّه يكون فيه مولويا و ان كان حمله على الارشاد بمكان من الامكان (١)

فرضا اگر ثواب روزه از نماز، كمتر است پس بگوئيم روزه يك عمل مكروه است- لانّه اقلّ ثوابا.

بنا بر بيان مذكور و جمود به ظاهر لفظ بايد بگوئيم: مثلا نماز در خانه- كه لا مزيّة فيه و لا منقصة- مستحبّ است و علّت استحبابش اين است كه ثواب آن از نماز در حمّام، بيشتر است‌ [١] و همان‌طور كه معناى كراهت در عبادت، اقليّت ثواب است معناى استحباب هم اكثريّت ثواب است.

جواب: كسانى كه كراهت در عبادت را به‌معناى اقليّت ثواب مى‌دانند چنان مراد و منظورى ندارند زيرا:

اوّلا: آن‌ها در مقام مقايسه افراد يك طبيعت با يكديگر هستند نه عبادات مختلف با يكديگر يعنى: آن‌ها يك عبادت را از نظر خصوصيّات مكانى و غير مكانى درنظر مى‌گيرند و مقايسه مى‌كنند نه اينكه درصدد مقايسه نماز با روزه باشند.

ثانيا: آن‌ها همان ميزان متوسّط و معتدل كه نه مقام نماز را بالا و نه پائين مى‌برد در نظر مى‌گيرند و در مقام مقايسه برمى‌آيند.- در آن ميزان متوسّط نه عنوان كراهت و اقليّت ثواب، مطرح است و نه اكثريّت ثواب و استحباب.

(١)تذكّر: در قسم اوّل از عبادات مكروهه، سه جواب بيان كرده و از سه طريق، آن را با قواعد تطبيق داده و گفتيم بنا بر دو طريق، نهى آن‌ها «مولوى» [٢] و بنا بر طريق سوّم‌

[١]البتّه لازمه بيان مذكور، اين است كه نماز در خانه، مكروه هم باشد چون نسبت به نماز در مسجد، اقل ثوابا هست.

[٢]كه بين المولويّين هم فرق بود.