إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٩٦ - حكم قسم سوم از عبادات مكروهه و تطبيق آن با قواعد

و قد انقدح بما ذكرناه: أنّه لا مجال أصلا لتفسير الكراهة في العبادة بأقلية الثّواب في القسم الاوّل مطلقا [١]، و في هذا القسم على القول بالجواز(١).

ترجيح مى‌دهيم- مع ذلك مى‌گوئيم نهى مذكور، ارشادى و مانند «صلّ فى المسجد» و «لا تصلّ فى الحمّام‌ [٢]» هست يعنى: نهى در «لا تصلّ» ارشاد به آن افراد و مشخصاتى هست كه با كون در مواضع تهمت اتّحاد پيدا نمى‌كند مانند اتيان صلات در مسجد يا خانه.

(١)سؤال: آيا كسانى كه كراهت در عبادت را به‌معناى «اقليّت ثواب» تفسير كرده‌اند، آن تفسير را در تمام اقسام ثلاثه جارى مى‌دانند يا نه؟

جواب: از بيانات مفصّل مصنّف رحمه اللّه در تقسيم عبادات مكروهه به سه قسم و ذكر احكام هريك از آن‌ها مشخّص شد كه:

١تفسير مزبور اصلا در قسم اوّل از عبادات مكروهه مانند صوم روز عاشورا كه داراى بدل و افراد مختلف نيست، جارى نمى‌شود، خواه قائل به جواز اجتماع امر و نهى شويم يا اينكه قول به امتناع را بپذيريم.

٢در قسم سوّم از عبادات مكروهه- مانند اتيان صلات در مواضع تهمت- بنا بر قول به جواز هم تفسير مذكور جارى نيست زيرا قائلين به جواز مى‌گويند امر به عبادت، متعلّق شده و نهى هم به كون در مواضع تهمت تعلّق گرفته و اجتماع امر و نهى، جائز است پس معنا ندارد كه كراهت به‌معناى اقليّت ثواب باشد.

٣تفسير مزبور در قسم دوّم از عبادات مكروه و همچنين قسم سوّم، بنا بر قول به امتناع جريان دارد كه تفصيل آن بيان شد.

[١]يعنى: سواء بنينا على الجواز ام الامتناع، اما على الاول، فلعدم المقتضى لحمل النهى على الارشاد بعد امكان حمله على المولوى، لتعدد متعلق الامر و النهى. و اما على الثانى، فلعدم بدل للعبادة كصوم عاشوراء حتى يكون النهى ارشادا الى سائر افراد الطبيعة المأمور بها مما لا منقصة فيه كما لا يخفى. ر. ك: منتهى الدراية ٣/ ١٣٢.

[٢]در قسم دوّم از عبادات مكروهه- به‌عنوان پاسخ چهارم- اين مطلب را توضيح داديم.