إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٨٦ - «حكم قسم اول»

نعم يمكن أن يحمل النّهي في كلا القسمين على الارشاد الى التّرك الّذي هو أرجح من الفعل، أو ملازم لما هو الارجح. و أكثر ثوابا لذلك، و عليه يكون النّهي على نحو الحقيقة، لا بالعرض و المجاز فلا تغفل(١).

(١)- ج: مصنّف رحمه اللّه راه «سوّمى» را به اين نحو بيان نموده‌اند: ما در دو طريق قبل، نهى را مولوى مى‌دانستيم البتّه قبول داريم كه نهى، كراهتى هست امّا نهى آن، مولوى و معنايش اين است كه در اتيان منهى عنه منقصت هست مانند سائر مكروهات كه كراهت و نهى آن، مولويّت دارد امّا در طريق و راه سوّم مى‌گوئيم: نهى مذكور، مولوى نيست و اينكه به ما فرموده‌اند «لا تصم فى يوم العاشور» معنايش اين نيست كه روزه كراهت دارد بلكه آن نهى، ارشادى‌ [١] و در مقام راهنمائى و بيان اين مطلب است كه اگر مايل هستيد به هشتاد درجه مصلحت نائل شويد طريقش اين است كه صوم روز عاشورا را ترك كنيد امّا هرگز روزه عاشورا كراهت ندارد، نهى تنزيهى به آن تعلّق نگرفته و نهى مولوى ندارد بلكه يك نهى ارشادى و به‌عنوان وصول به آن چيزى است كه مصلحت بيشترى دارد لذا مانعى ندارد كه صوم عاشورا و امثال آن را از باب عبادات مكروهه كه كراهت مولوى دارند، خارج بدانيم و بگوئيم نهى آن، ارشادى است و مسأله كراهت، مطرح نيست و اگر نهى، ارشادى شد اجتماع امر و نهى- به نحوى كه مستدل به عبادات مكروهه تمسّك مى‌نمود- تحقّق پيدا نمى‌كند و نهيى مطرح نيست فقط ارشاد، مطرح است و در مقابل هم امر استحبابى نسبت به صيام روز عاشورا به‌عنوان اينكه روزه، داراى پنجاه درجه مصلحت هست، تعلّق گرفته.

تذكّر: اكنون كه نهى ارشادى مطرح شد دو احتمال وجود دارد يعنى: ممكن است آن نهى به عنوانى ارشاد كند كه «منطبق» بر ترك است و امكان دارد به عنوانى كه «ملازم» با

[١]مانند نواهى طبيب كه به بيمار مى‌گويد از فلان غذا استفاده نكن يعنى اگر مايل هستى به سلامت و هدف از صحت برسى، راهش اين است كه از فلان خوراكى پرهيز نمائى.