تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٤
پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مىخوانيم: إِنَّهُمُ الْيَوْمَ أَرْبَعَةٌ فَإِذا كانَ يَوْمُ الْقِيامَةِ أَيَّدَهُمْ بِأَرْبَعَةٍ آخَرِيْنَ، فَيَكُوُنوَن ثَمانِيَةً:
«آنها امروز چهار نفرند، و روز قيامت آنها را با چهار نفر ديگر تقويت مىكند، و هشت نفر مىشوند». «١»
اما اين كه «عرش» چيست؟ و اين فرشتگان كيانند؟ مسلّماً منظور از «عرش» يك تخت سلطنتى جسمانى نيست، بلكه، همان گونه كه در سابق در تفسير كلمه عرش گفتهايم، به معنى «مجموعه جهان هستى» است، كه عرشِ حكومت خدا است، و به وسيله فرشتگان، كه مجرى فرمان خدا هستند، تدبير مىشود.
و جالب اين كه در روايتى آمده: «حاملان هشتگانه عرش خدا در قيامت چهار نفر از اولين، و چهار نفر از آخرين هستند، اما چهار نفر از اولين «نوح»، «ابراهيم»، «موسى» و «عيسى» مىباشند، و چهار نفر از آخرين «محمّد» صلى الله عليه و آله، «على»، «حسن» و «حسين» عليهم السلام هستند»!. «٢»
اين تعبير ممكن است اشاره به مقام شفاعت آنها براى اولين و آخرين باشد، البته شفاعت در مورد كسانى كه لايق شفاعتند، و به هر حال، گسترش مفهوم «عرش» را نشان مىدهد.
بايد توجه داشت اگر حاملان هشتگانه عرش، هشت گروه باشند، ممكن است گروههائى از فرشتگان و گروهى از انبياء و اولياء عهدهدار اين مهم گردند، و به اين ترتيب، بخشى از تدبير نظام آن روز را فرشتگان بر عهده دارند، و بخشى را انبياء، اما همه، به فرمان خدا است.