تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٢
قدرت و توانائى انسان است؛ زيرا تكليف ما لا يطاق معنى ندارد، هدف اين است كه، انسان آخرين كوشش خود را در اين طريق به كار گيرد.
بنابراين، كسانى كه آيه مورد بحث را ناسخ آيه سوره «آل عمران» دانستهاند در اشتباهند.
و در پايان آيه به عنوان تأكيدى بر مسأله انفاق مىفرمايد: «و آنها كه از بخل و حرص خويش مصون بمانند رستگار و پيروزند» «وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ».
«شُحّ» به معنى بخل توأم با حرص است، و مىدانيم: اين دو صفت رذيله از بزرگترين موانع رستگارى انسان، و بزرگترين سد راه انفاق و كارهاى خير است، اگر انسان دست به دامن لطف الهى زند و با تمام وجودش از او تقاضا كند، و در خودسازى و تهذيب نفس بكوشد و از اين دو رذيله نجات يابد، سعادت خود را تضمين كرده است.
گر چه، در بعضى از روايات از امام صادق عليه السلام آمده است: مَنْ أَدَّى الزَّكاةَ فَقَدْ وَقى شُحَّ نَفْسِهِ: «كسى كه زكات را بپردازد از بخل و حرص رهائى يافته» «١» ولى، روشن است اين يكى از مصداقهاى زنده ترك بخل و حرص است، نه تمام مفهوم آن.
در حديث ديگرى مىخوانيم: امام صادق عليه السلام از شب تا صبح طواف خانه خدا به جا مىآورد و پيوسته مىفرمود: أللَّهُمَّ قِ شُحَّ نَفْسِى: «خداوندا! مرا از حرص و بخل خودم نگاهدار».
يكى از يارانش عرض مىكند: فدايت شوم، امشب غير از اين دعا، دعاى ديگرى از شما نشنيدم، فرمود: چه چيز از بخل و حرص نفس مهمتر است در