تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٣
درختانش جارى است وارد مىكند، جاودانه در آن مىمانند؛ و اين پيروزى بزرگ است!
١٠- اما كسانى كه كافر شدند و آيات ما را تكذيب كردند اصحاب دوزخند، جاودانه در آن مىمانند، و (سرانجام آنها) سرانجام بدى است!
تفسير:
روز تغابن و آشكار شدن غبنها
در تعقيب بحثهائى كه در آيات قبل، پيرامون هدفدار بودن آفرينش آمده، در اين آيات، مسأله معاد و رستاخيز را كه تكميلى است بر بحث هدف آفرينش انسان، مطرح مىكند.
نخست، از ادعاى بىدليل منكران رستاخيز، شروع كرده، مىفرمايد: «كافران پنداشتند هرگز مبعوث نخواهند شد» «زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا».
«زَعَمَ» از ماده «زعم» (بر وزن طعم) به معنى سخنى است كه احتمال يا يقين دروغ در آن است، و گاه به پندار باطل نيز اطلاق مىشود، و در آيه مورد بحث، منظور همان معنى اول است.
از بعضى از كلمات لغويين نيز استفاده مىشود: اين ماده به معنى اخبار به طور مطلق نيز آمده است، «١» هر چند از موارد استعمال اين لغت و كلمات مفسران، استفاده مىشود: اين واژه با مفهوم دروغ آميخته است، و لذا گفتهاند:
«هر چيز كنيهاى دارد و «زعم» كنيه دروغ است».
به هر حال، قرآن در تعقيب اين سخن، به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله دستور مىدهد:
«بگو: آرى، به پروردگارم سوگند همه شما برانگيخته خواهيد شد، سپس آنچه را عمل كرديد به شما خبر مىدهند، و اين براى خداوند آسان است» «قُلْ بَلى وَ