تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢١
اما از آنجا كه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله تنها مبعوث به اين قوم «امّى» نبود، بلكه دعوتش همه جهانيان را دربر مىگرفت، در آيه بعد مىافزايد: «او مبعوث به گروه ديگرى از مؤمنان نيز هست كه هنوز ملحق به اينها نشدهاند» «وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ». «١»
اقوام ديگرى كه بعد از ياران پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله پا به عرصه وجود گذاردند، در مكتب تعليم و تربيت پيامبر صلى الله عليه و آله پرورش يافتند، و از سرچشمه زلال قرآن و سنت محمّدى صلى الله عليه و آله سيراب گشتند، آرى، آنها نيز مشمول اين دعوت بزرگ بودند.
به اين ترتيب، آيه فوق تمام اقوامى را كه بعد از صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله به وجود آمدند، از عرب و عجم شامل مىشود.
در حديثى مىخوانيم: هنگامى كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله اين آيه را تلاوت فرمود، سؤال كردند: اينها كيانند؟ پيامبر صلى الله عليه و آله دست خود را بر شانه سلمان گذارد، و فرمود: لَوْ كانَ الْايْمانُ فِى الثُّرَيَّا لَنالَتْهُ رِجالٌ مِنْ هؤُلاءِ: «اگر ايمان در ثريا (ستاره دوردستى كه در اين زمينه ضرب المثل است) باشد، مردانى از اين گروه (ايرانيان) به آن دست مىيابند». «٢»
و از آنجا كه همه اين امور، از قدرت و حكمت خداوند سرچشمه مىگيرد، در پايان آيه مىفرمايد: «او عزيز و حكيم است» «وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ».
***
سپس، به اين نعمت بزرگ، يعنى بعثت پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله و برنامه