تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٠
مقاومت در برابر آنها، مؤمن به جائى نمىرسد، و به اين ترتيب، رابطه اين آيات با آيات گذشته روشن مىشود.
نخست مىفرمايد: «هيچ مصيبتى رخ نمىدهد، مگر به اذن خدا» «ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ».
بدون شك، همه حوادث اين عالم به اذن خدا است؛ چرا كه به مقتضاى «توحيد افعالى» در تمام عالم هستى، چيزى بدون اراده حق تحقق نمىيابد، ولى از آنجا كه مصائب هميشه به صورت يك علامت استفهام در اذهان جاى داشته، بالخصوص روى آن تكيه شده است.
البته، منظور از اذن در اينجا همان اراده تكوينى خداوند است، نه اراده تشريعى.
در اينجا سؤال مهمى مطرح است و آن اين كه: بسيارى از اين مصائب به وسيله ظلم ظالمان و اراده جباران رخ مىدهد، و يا اين كه: خود انسان بر اثر كوتاهى و ندانم كارى، و يا ارتكاب خلاف، گرفتار آن مىشود، آيا اينها همه به اذن خدا است؟!
در پاسخ اين سؤال بايد گفت: از مجموع آياتى كه درباره مصائب در قرآن مجيد آمده است، برمىآيد: مصائب بر دوگونه است:
مصائبى كه با طبيعت زندگى انسان سرشته شده، و اراده بشر كمترين تأثيرى در آن ندارد، مانند مرگ و مير و قسمتى از حوادث دردناك طبيعى.
دوم مصائبى كه انسان به نحوى در آن نقشى داشته است.
قرآن درباره دسته اول مىگويد: همه به اذن خدا روى مىدهد، و درباره قسم دوم مىگويد: به خاطر اعمال خودتان دامانتان را مىگيرد! «١»