محتواى سوره قلم
گر چه بعضى از مفسران در «مكّى» بودن تمام سوره ترديد كرده‌اند، يا معتقدند: قسمتى از آن در «مدينه»، و قسمتى در «مكّه» نازل شده، ولى لحن سوره و محتواى آيات، كاملًا هماهنگ با سوره‌هاى «مكّى» است؛ چرا كه بيش از هر چيز، بر محور مسأله نبوت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله، مبارزه با دشمنانى كه او را مجنون مى‌خواندند، و دعوت به صبر و استقامت، و انذار و تهديد مخالفان به عذاب الهى، دور مى‌زند.
روى هم رفته، مباحث اين سوره را مى‌توان در هفت بخش خلاصه كرد:
١- نخست به ذكر قسمتى از صفات ويژه رسول خدا صلى الله عليه و آله، مخصوصاً اخلاق برجسته او مى‌پردازد، و آن را با قسم‌هاى مؤكدى تأكيد مى‌كند.
٢- آنگاه قسمتى از صفات زشت و اخلاق نكوهيده دشمنان او را بازگو مى‌نمايد.
٣- در بخش ديگرى، داستان «اصحاب الجنة»- كه در حقيقت هشدارى است به مشركان زشت سيرت- بيان شده.
٤- در قسمت چهارم، مطالب گوناگونى راجع به قيامت و عذاب كفار در آن روز آمده است.
٥- در بخش پنجم، انذارها و تهديدهائى نسبت به مشركان بازگو شده.
٦- در بخش ششم، به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله دستور مى‌دهد: در برابر دشمنان سرسخت، استقامت و صبر نشان دهد.
٧- سرانجام، در پايان سوره نيز، سخن از عظمت قرآن و توطئه‌هاى