خداوند، هم وسيله مشاهده و تجربه را در اختيار شما قرار داد (چشم)، هم وسيله آگاهى بر نتيجه افكار ديگران (گوش)، و هم وسيله انديشيدن در علوم عقلى (قلب) را، خلاصه، تمام ابزار لازم براى آگاهى به علوم عقلى و نقلى را در اختيار شما گذارده است، اما كمتر كسى سپاس اين همه نعمت‌هاى بزرگ را به جا مى‌آورد؛ زيرا شكر نعمت آن است: هر نعمتى در مسير هدفى كه به خاطر آن آفريده شده است به كار گرفته شود، آيا همه، از چشم، گوش و عقل به درستى در اين راه استفاده مى‌كنند؟!
***
بار ديگر، پيامبر صلى الله عليه و آله را مخاطب ساخته، مى‌فرمايد: «بگو او كسى است كه شما را در زمين خلق كرد، به سوى او بازگشت مى‌كنيد و نزد او جمع مى‌شويد» «قُلْ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْا رْضِ وَ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ».
در حقيقت آيه نخست، «مسير» را مشخص مى‌كند، آيه دوم «ابزار و وسائل كار» را، و اين آيه «هدف و مقصد» را، يعنى، در راه راست و صراط مستقيم ايمان و اسلام گام برداريد، و از تمام ابزار شناخت بهره گيريد، و به سوى زندگى جاويدان حركت كنيد.
قابل توجه اين كه: در آيه قبل، تعبير به «أَنْشَأَكُم» شده، و در اين آيه به «ذَرَأَكُم»، ممكن است تفاوت اين دو تعبير در اين باشد كه: جمله اول، اشاره به ايجاد كردن انسان از عدم است (يعنى هيچ نبوديد و شما را آفريد)، و جمله دوم، اشاره به آفرينش انسان از ماده خاكى است، يعنى شما را از خاك آفريديم.
***
پس از آن، در همين رابطه، به گفتار منكران معاد و پاسخ آنها پرداخته، مى‌فرمايد: «آنها از روى استهزاء مى‌گويند: اگر راست مى‌گوئيد اين وعده قيامت