بنابراين، كسى نمى‌تواند به اين بهانه كه تمام مصائب از سوى خدا است، در مقابل ظالمان سكوت كرده، به مبارزه برنخيزد، و نيز نمى‌تواند به اين بهانه، دست از مبارزه با بيمارى‌ها، آفات، مبارزه با فقر و جهل بردارد.
البته، در اينجا نكته ديگرى نيز وجود دارد و آن اين كه: حتى در مصائبى كه خود انسان در آن نقشى دارد، تأثير اين اسباب از ناحيه خداوند و به اذن و فرمان او است، كه اگر او اراده كند هر سببى بى‌رنگ و بى‌اثر مى‌شود.
در دنباله آيه به مؤمنان بشارت مى‌دهد: «هر كس به خدا ايمان آورد، خدا قلبش را هدايت مى‌كند» (آن چنان كه در برابر مصائب زانو نزند، مأيوس نشود جزع و بيتابى نكند) «وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ يَهْدِ قَلْبَهُ».
اين هدايت الهى، هنگامى كه به سراغ انسان آيد در نعمت‌ها شاكر، در مصيبت‌ها صابر، و در برابر قضاى الهى تسليم خواهد بود.
البته، هدايت قلبى، معنى وسيعى دارد كه «صبر»، «شكر» «رضا»، «تسليم» و گفتن «إِنَّا لِلَّهِ وَ إنَّا إِلَيْهِ راجِعُون» هر كدام يكى از شاخه‌هاى آن است.
و اين كه بعضى از مفسران خصوص يكى از اين موضوعات را نقل كرده‌اند، در حقيقت تمام مفهوم آيه نيست، بلكه بيان مصداق روشن است، و در پايان آيه مى‌فرمايد: «خداوند به همه چيز دانا است» «وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ».
اين تعبير، مى‌تواند اشاره اجمالى به «فلسفه مصائب و بلاها» باشد، كه خداوند روى علم و آگاهى بى‌پايانش براى تربيت بندگان، اعلام بيدارباش و مبارزه با هرگونه غرور و غفلت، گهگاه در زندگانى آنها مصائبى ايجاد مى‌كند، تا به خواب فرو نروند و موقعيت خويش را در دنيا فراموش نكنند، و دست به طغيان و سركشى نزنند.
***