تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٥
مفسران براى جمله «صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ»، دو معنى ذكر كردهاند:
نخست، اعراض از راه خدا و ديگر بازداشتن ديگران از اين راه، گر چه، جمع ميان هر دو معنى در آيه مورد بحث، امكان پذير است، ولى، با توجه به توسل آنها به سوگندهاى دروغ، معنى دوم، مناسبتر به نظر مىرسد؛ چرا كه هدف از اين سوگندها، اغفال ديگران است.
يك جا «مسجد ضرار» بر پا مىكنند، و هنگامى كه از آنها سؤال مىشد، هدفتان چيست؟ سوگند ياد مىكنند كه: جز هدف خير ندارند!. «١»
در جاى ديگر، براى شركت در جنگهائى كه فاصله آن نزديك و احتمال غنائم در آن زياد است، اظهار آمادگى مىكنند، ولى براى شركت در ميدان «تبوك» كه پر از مشكلات است، هزار عذر و بهانه مىآورند و سوگند ياد مىكنند: اگر توانائى مىداشتيم، همراه شما حركت مىكرديم!. «٢»
آنها، نه فقط براى مردم سوگند دروغين ياد مىكنند، بلكه همان گونه كه در آيه ١٨ سوره «مجادله» آمده، در عرصه محشر نيز، در پيشگاه خداوند متوسل به سوگند دروغ مىشوند! و اين نشان مىدهد: اين عمل جزء بافت وجودشان شده است، كه حتى در عرصه محشر و در پيشگاه خدا نيز، دستبردار نيستند!.
***
آيه بعد، به علت اصلى اين گونه اعمال ناروا پرداخته، مىافزايد: «اين به خاطر آن است كه آنها نخست ايمان آوردند، سپس كافر شدند، و لذا بر دلهاى آنها مهر نهاده شده و حقيقت را درك نمىكنند» «ذلِكَ بِأَنَّهُمْ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا فَطُبِعَ عَلى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لايَفْقَهُونَ».
جمعى از مفسران معتقدند: منظور از اين ايمان در اينجا، ايمان ظاهرى