تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٧
تفسير:
اى اهل محشر! نامه اعمال مرا بخوانيد
در تفسير آيات گذشته گفته شد: «نفخ صور» دو بار رخ مىدهد، در مرتبه اول، همه زندگان مىميرند، و نظام هستى متلاشى مىشود، و در مرتبه دوم، جهان نوينى برپا مىگردد. و انسانها و فرشتگان حيات نوينى پيدا مىكنند، آغاز آيات از نفخه اول خبر مىدهد، و پايان آن از نفخه دوم.
در ادامه همين مطلب، در آيات مورد بحث، مىفرمايد: «در آن روز همگى به پيشگاه خدا عرضه مىشويد و چيزى از كارهاى شما پنهان نمىماند» «يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لاتَخْفى مِنْكُمْ خافِيَةٌ».
«تُعْرَضُون» از ماده «عرض» به معنى نشان دادن و عرضه داشتن چيزى است، خواه كالا به هنگام معامله باشد، و يا غير آن، البته، انسانها و غير انسانها در اين دنيا نيز، دائماً در محضر خدا هستند، ولى، اين مطلب در قيامت ظهور و بروز بيشترى دارد، فى المثل، حاكميت خداوند بر عالم هستى دائمى است، ولى اين حاكميت در اين روز از هر زمان آشكارتر است.
جمله «لاتَخْفى مِنْكُمْ خافِيَةٌ» ممكن است اشاره به اين باشد كه، در آن روز، غيب و سرّ اشخاص، تبديل به شهود و ظهور مىشود، چنان كه قرآن درباره قيامت مىگويد: يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ: «آن روز، روزى است كه صفات نهانى ظاهر مىشود». «١»
نه تنها اعمال مخفيانه انسانها، كه صفات، روحيات، خلقيات و نيّتها، همه برملا مىگردد، و اين حادثهاى است عظيم، و به گفته بعضى از مفسران:
عظيمتر از متلاشى شدن كوهها و شكافتن كرات آسمان! روز رسوائى بزرگ