تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٩
شكر آن را ادا كنند؟ و يا مانند بسيارى از ظالمان كه وقتى گرفتار طوفان عذاب مىشوند، موقتاً بيدار مىگردند، اما همين كه طوفان فرو نشست، باز همان برنامهها تكرار مىگردد؟
در اين زمينه، در ميان مفسران گفتگو است، آنچه از لحن آيه بعد- احتمالًا- استفاده مىشود اين است كه: توبه آنها به خاطر اين كه شرائطش جمع نبود پذيرفته نشد، ولى، در بعضى از روايات مىخوانيم: آنها از روى خلوص نيت توبه كردند، خداوند توبه آنها را قبول كرد، و باغى بهتر به آنها عنايت فرمود كه مخصوصاً درختان انگور پربار با خوشههاى بسيار بزرگ داشت.
***
در آخرين آيه مورد بحث، به عنوان يك نتيجهگيرى كلى و درس همگانى مىفرمايد: «عذاب خداوند اين گونه است، و عذاب آخرت از آن هم بزرگتر است اگر مىدانستند» «كَذلِكَ الْعَذابُ وَ لَعَذابُ الْا خِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ».
شما نيز، اگر به خاطر مال، ثروت و امكانات مادى مست و مغرور شويد، روح انحصار طلبى بر شما چيره گردد، همه چيز را براى خود بخواهيد، و نيازمندان را محروم كنيد، سرنوشتى بهتر از اين نخواهيد داشت، منتها يك روز «صاعقه» آمد و آن باغ را آتش زد، امروز ممكن است آفتهاى ديگر، و حتى جنگهاى خانمانسوز جهانى و منطقهاى اين نعمتها را بر باد دهد.
نكتهها:
١- «انحصارطلبى»، بلاى بزرگ ثروتمندان
انسان، خواه ناخواه، علاقه به مال دنيا دارد؛ چرا كه گذران زندگى او به وسيله آن مىباشد، و اين علاقه در حد اعتدال مذموم نيست، مهم آن است كه نيازمندان را هم در اموال خود سهيم كنيد، نه تنها حقوق واجب الهى را بپردازد، كه از انفاقهاى مستحب نيز خوددارى نكند.