(آسياب) مى‌بندند، دائماً زحمت مى‌كشد، طىّ طريق مى‌كند، اما چون به دور خود مى‌گردد، هرگز راهى را طىّ نمى‌كند و به جائى نمى‌رسد و مانند اين تشبيهات كه، هر كدام بيانگر گوشه‌اى از سرنوشت شوم عالِم بى‌عمل است.
در روايات اسلامى نيز، در نكوهش اين گونه عالمان، تعبيرات تكان دهنده‌اى آمده است:
از جمله: از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمود: «هر كس علمش افزوده شود، ولى بر هدايتش نيفزايد، اين علم، جز دورى از خدا، براى او، حاصلى ندارد» (مَنْ إِزْدادَ عِلْماً وَ لَمْ‌يَزْدَدَ هُدىً لَمْ‌يَزْدَدْ مِنَ اللَّهِ إِلَّا بُعْداً). «١»

در جاى ديگر از امير مؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم: «علم، با عمل توأم است، هر كس چيزى را مى‌داند، بايد به آن عمل كند و علم، فرياد مى‌زند و عمل را دعوت مى‌كند، اگر به او پاسخ مثبت نداد، از آنجا كوچ مى‌كند»!: (الْعِلْمُ مَقْرُونٌ بِالْعَمَلِ، فَمَنْ عَلِمَ عَمِلَ، وَ الْعِلْمُ يَهْتِفُ بِالْعَمَلِ فَإِنْ أَجابَهُ وَ إِلَّا إِرْتَحِلَ عَنْهُ). «٢»

اصولًا، از بعضى از روايات استفاده مى‌شود كه، عالم بى‌عمل، شايسته نام «عالِم» نيست، رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: «لايَكُونُ الْمَرْءُ عالِماً حَتّى‌ يَكُونُ بِعِلْمِهِ عامِلًا». «٣»

و از اين بالاتر آن كه: او تمام مسئوليت عالم را بر دوش مى‌كشد، بى‌آن كه از مزاياى علم بهره‌مند باشد، لذا در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم كه ضمن خطبه‌اى بر فراز منبر فرمود:
أَيُّهَا النَّاسُ! إِذا عَلِمْتُمْ فَاعْمَلُوا بِما عَلِمْتُمْ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ، إِنَّ الْعالِمَ الْعامِلَ بِغَيْرِهِ كَالْجاهِلِ الْحائِرِ الَّذِي لايَسْتَفِيقُ عَنْ جَهْلِهِ بَلْ قَدْ رَأَيْتُ أَنَّ الْحُجَّةَ عَلَيْهِ