پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧١٤ - ٣ عدالت و سختگيرى و خشونت
جاه و مقام و شهوات و ثروتها از طريق عدالت كمتر ميسر مىشود رو به ظلم و جور آورده و مطامع خود را گاهى با صراحت و گاهى حتى به نام عدالت پيگيرى مىكنند.
نكتهاى كه امام عليه السلام درباره نتيجه ترك عدالت بيان كرده بسيار قابل توجه است.
مىفرمايد: عسف (سختگيرى و خشونت) سبب كوچ كردن مردم از منطقه و ويران شدن آبادىهاست و حيف (ظلم و بىعدالتى) سبب شورش مردم و قيامهاى مسلحانه است. گرچه اين دو واژه قريب الافق هستند ولى تفاوت روشنى دارند كه به آن اشاره شد.
بعضى از ارباب لغت (مانند راغب در مفردات) كه اصرار به ريشهيابى لغات دارند مىگويند: اصل حيف به معناى انحراف در حكم و تمايل به يكى از دو جانب افراط و تفريط است كه مصداق ظلم و بىعدالتى است.
و ابن منظور در لسان العرب در تفسير واژه عسف چنين مىگويد:
«والعَسْف فى الأَصل: أَن يأْخذَ المُسافرُ على غيرِ طريقٍ ولا جادّةٍ ولا عَلَمٍ فنُقِل إلى الظُّلم والجَوْر
؛ عسف در اصل اين است كه مسافر بدون در نظر گرفتن راه و جاده روشن و نشانهها در مسير خود اقدام به سفر كند (كه مايه گمراهى و بدبختى او خواهد شد) سپس اين واژه در معناى ظلم و جور استعمال شده است».
بعضى نيز اشاره به يكى ديگر از مصاديق آن كردهاند و آن، تمايل به فرد يا گروهى و تبعيض در مورد آنهاست و آن نيز از مصاديق ظلم است.
تاريخ زندگى بشر در ادوار مختلف شاهد بسيار خوبى بر گفته امام عليه السلام است.
بسيارى از انقلابها ازجمله انقلاب كمونيستى در شرق اروپا و شرق آسيا از ظلم حاكمان جور برخاست؛ هنگامى كه تودههاى مردم كارد به استخوانشان رسيد دست به اسلحه بردند و خروشيدند و حكومت را ريشهكن ساختند.
در بسيارى از كشورها هنگامى كه جور سلاطين و زمامداران از حد گذشت