پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٨٣ - شرح و تفسير حق گفتار صحيح
و معنى اصلى «حكم» بهگونهاى كه ارباب لغت گفتهاند همان منع كردن به منظور اصلاح است به همين دليل به لگام حيوان «حَكَمَ» (بر وزن صدف) گفته مىشود. سپس اين واژه به هرچيزى كه بازدارنده است اطلاق شده، مانند علم و دانش و عقل و خرد و حتى قضاوت كه جلوى اختلافات را مىگيرد.
در ذيل حكمت ١٨٢ بيان كرديم كه در مورد برترى سكوت و سخن گفتن در ميان دانشمندان گفتوگوست: بعضى سكوت را ترجيح مىدهند زيرا خطرات و آفات زبان را بسيار مىدانند و در واقع نيز همينطور است چراكه گناهان كبيره فراوانى (حدود سى گناه كبيره) با زبان انجام مىشود.
از سوى ديگر، بدون سخن، تعليم و تربيت، امر به معروف و نهى از منكر، اجراى عدالت و فصل خصومت امكانپذير نيست.
ازاينرو امام عليه السلام بيان ديگرى مىفرمايد كه موارد برترى سكوت و برترى سخن گفتن را در آن مشخص كرده است؛ آنجا كه گفتار حكيمانه مفيد و سودمند، راهنما و هدايت كننده است بايد سخن گفت و آنجا كه گفتار از سر جهل است، غيبت است، تهمت، افترا، دروغ، سخنچينى، مطالب بيهوده و لغو است سكوت ترجيح دارد و البته گاه پيدا كردن مصاديق اين دو كمى مشكل است، هواى نفس مىگويد: اين گفتار حكيمانه است، بگو؛ وليكن شرع و عقل مىگويند: سخنى است بيهوده يا فسادانگيز، مگو؛ و در اينگونه موارد اگر انسان بر هواى نفس چيره نشود چهبسا سخنان ناپسند را خوب و پسنديده پندارد و به سراغ آن برود و اين همان چيزى است كه بهعنوان تسويلات نفس و تزئينات شيطان معروف است.
به همين دليل هنگامى كه از امام سجاد عليه السلام سؤال كردند كه سكوت بهتر است يا كلام؟ فرمود: «هركدام آفتى دارد. اگر كلام، خالى از آفت باشد از سكوت بهتر است».