پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٣ - ٤٥٠ مَا مَزَحَ امْرُؤٌ مَزْحَةً إِلَّا مَجَّ مِنْ عَقْلِهِ مَجَّةً
و در روايات متعددى نمونههايى از شوخىهاى پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده كه معروف است ازجمله روزى پيرزنى خدمت آن حضرت رسيد، ايشان رو به او كرد و فرمود: پيرزن هرگز وارد بهشت نمىشود. پيرزن گريه كرد، پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود: (غصه مخور) آن روز تو پيرزن نيستى (بلكه جوان هستى)، خداوند مىفرمايد: « «إِنَّا أَنشَأْنَاهُنَّ إِنشَاءً* فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَاراً»؛ ما آن زنان بهشتى را بهوجود آورديم و همه را باكره قرار داديم». [١] در حديث ديگرى آمده است كه فردى اعرابى گاه خدمت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىآمد و هديهاى مىآورد سپس عرض مىكرد: پول هديه را لطف بفرماييد رسول خدا صلى الله عليه و آله (بهسبب اين شوخى) مىخنديد و گاه هنگامى كه آن حضرت غمگين مىشد مىفرمود: اعرابى كجاست؟ اى كاش باز هم مىآمد.
واژه «مداعبه» و «دعابه» در لغت عرب به معنى مزاح است و در روايات از آن مدح شده است. در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم:
«إنَّ المُداعَبةَ مِن حُسنِ الخُلُقِ وإنّك لَتُدخِلُ به السّرورَ على أخيك ولَقَد كان رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله يُداعِبُ الرَّجُلَ يُريدُ أن يَسُرَّهُ
؛ مزاح كردن از حُسن خلق است و تو بهوسيله آن، سرور در دل برادر مؤمنت وارد مىكنى و پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله گاهى با افراد شوخى مىكرد تا آنها را شاد كند». [٢]
مخصوصاً در سفرها كه مشكلات بيشتر است و گاه پيشامدهاى نگرانكنندهاى رخ مىدهد دستور به مزاح داده شده است.
در بحارالانوار، جلد ٧٣ بابى تحت عنوان «حسن الخلق و حُسن الصحابة و سائر آداب السفر» ذكر گرديده و در آن روايات متعددى درمورد حُسن مزاح در سفر آورده شده ازجمله حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله كه مىفرمايد:
«وَ أَمَّا الَّتِى فِى
[١]. واقعه، آيات ٣٥ و ٣٦؛ ميزان الحكمة، ح ١٨٨٥٨.
[٢]. كافى، ج ٢، ص ٦٣٣، ح ٣.