پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٩ - شرح و تفسير سه ويژگى دنيا

فرعون‌ها و نمرودها و شدادها همه رفتند سلاطين بزرگ و قدرتمند و جهان‌گشا همگى در زير خاك پنهان شدند. تنها كاخ‌هاى ويران‌شده آن‌ها باقى مانده است.

در عمر خود نيز كسان بسيارى را ديده‌ايم كه يك روز در اوج قدرت بودند و روز ديگر در نهايت ذلت.

بعضى از شارحان «تمُرُّ» را از ماده «مرارة» به معناى تلخى دانسته و گفته‌اند:

مفهوم كلام اين است كه دنيا مى‌فريبد و ضرر مى‌زند و تلخ مى‌شود. [١]

آنگاه امام عليه السلام به چهارمين وصف دنيا پرداخته كه حقارت آن را در پيشگاه خداوند روشن مى‌سازد، مى‌فرمايد: «خداوند به (بخشيدن) آن به عنوان پاداش براى دوستانش، رضايت نداده و (گرفتن) آن را به عنوان كيفر دشمنانش نپذيرفته است»؛

(إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَمْ يَرْضَهَا ثَوَاباً لِأَوْلِيَائِهِ، وَ لَاعِقَاباً لِأَعْدَائِهِ‌)

. اين تعبيرِ بسيار جالبى است. درست مثل اين كه كسى بگويد: فلان مبلغ ناچيز به‌قدرى بى‌اهميت است كه نمى‌تواند بخشيدن آن سبب تشويق دوستان و نبخشيدنش سبب مجازات دشمنان گردد و اين نهايت حقارت دنيا را نشان مى‌دهد.

قرآن مجيد در سوره زخرف مى‌فرمايد: « «وَلَوْلَا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمَنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِّنْ فَضَّةٍ وَمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ* وَلِبُيُوتِهِمْ أَبْوَاباً وَسُرُراً عَلَيْهَا يَتَّكِئُونَ* وَزُخْرُفاً وَإِنْ كُلُّ ذَلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ»؛ اگر (تمكّن كفّار از مواهب مادى) سبب نمى‌شد كه همه مردم، امت واحد (گمراهى) شوند، ما براى كسانى كه به (خداوند) رحمان، كافر

[١]. تمُر فعل لازم است و اگر به باب افعال برود بعضى گفته‌اند كه معناى متعدى دارد و بعضى از ارباب لغت گفته‌اند كه آن هم معناى فعل لازم دارد. ولى بودن آن به معناى مرور و عبور با آنچه در ذيل اين گفتار حكيمانه آمده است و با تناسب مقام، مناسب‌تر است. به علاوه «تضر» معناى مرارت را نيز دارد و نيازى به تكرار نيست.