پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٨ - شرح و تفسير تلاش معقول

شرح و تفسير تلاش معقول‌

امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به دو نكته اشاره مى‌كند كه يكى زاهدانه است و ديگرى عاقلانه.

در نكته اول مى‌فرمايد: «از دنيا همان‌قدر را بگير كه به‌سراغ تو مى‌آيد و از آنچه از تو روى گردانده روى بگردان (و به‌دنبال آن مشتاب)»؛

(خُذْ مِنَ الدُّنْيَا مَا أَتَاكَ، وَتَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْكَ‌)

. اشاره به اين‌كه هر انسانى در شرايط معمولى و كسب و كار عادى، درآمدى دارد كه اين درآمد خواه‌ناخواه به‌سراغ او مى‌آيد. مثلًا هنگامى كه زراعت مى‌كند معمولًا اين زراعت درآمدى دارد و همچنين دامدارى و تجارت و صنعت.

ولى بسيار مى‌شود كه اضافه بر آن به‌سراغ انسان نمى‌آيد. امام عليه السلام مى‌فرمايد:

چه بهتر كه تو هم به‌سراغ آن نروى و اين حقيقت زهد و بى‌اعتنايى به دنياست.

هرگز منظور امام عليه السلام اين نيست كه انسان در خانه خود بنشيند تا رزق و روزى‌اش به‌سراغ او بيايد اين همان چيزى است كه با صراحت در روايات از آن نهى شده است. بلكه منظور آن است كه اصرار بر افزودن مال و ثروت در جايى كه اسبابش فراهم نيست نداشته باشد چراكه هم مشقت زيادى را بر انسان تحميل مى‌كند و هم ممكن است آلوده انواع گناهان و انحراف از مسير شرع شود و اى بسا اگر به آن نرسد زبان به ناشكرى و كفران بگشايد.