ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٨٦

كسانى كه در راه او نبرد مى‌كنند» و روز جنگ احُد پشت به جنگ دادند و گريختند و اين آيه آمد كه: «كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ‌ الخ» و مقت به معنى سخت‌ترين خشم است و آن را به عنوان تميز از براى بيان مبهم منصوب كرده است كه بفهماند اين مقت خالص است و در نزد كسى كه هر بزرگى نزدش اندك است بزرگ بشمار است براى مبالغه در جلوگيرى آن.

رازى گفته است: برخى مفسران گفته‌اند اين آيه در حقّ جمعى از مؤمنان است كه دوست داشتند با حبّ اعمال كار كنند و خدا فرو فرستاد (١٠ سوره صف): «أيا آن كسانى كه گرويديد، أيا شما را راهنمائى كنم به يك تجارتى (تا آخر آيه) كه شما را از عذاب دردناك رها كند» و اين آيه را (٢ سوره صف): «به راستى خدا دوست دارد آن كسانى را كه در راه او نبرد مى‌كنند» و آنان جهاد را دوست داشتند و روز جنگ احُد گريختند و خدا فرو فرستاد كه: «چرا مى‌گوئيد آنچه را نمى‌كنيد».

و برخى آن را در باره منافقان در جهاد دانسته‌اند كه آرزوى جهاد داشتند و چون خدا بدان دستور داد گفتند: «چرا فرمان جهاد بر ما نوشتى» و برخى آن را در باره مؤمنان دانسته‌اند زيرا معتقد به وفاء نسبت به وعده‌هاى خدايند از طاعت و تسليم و خضوع و خشوع و چون وفاء بدان نكنند بايد بر ايشان بيم داشت.

من گويم اين آيه چند وجه دارد:

١- آنچه از ظاهر اين خبر استفاده شود كه منظور سرزنش بر خلف وعده مردم است و مؤيد آن است آنچه در نهج البلاغه است كه امير المؤمنين (ع) فرمايد: خلف وعده مايه خشم سخت خدا است و هم مردم، خدا سبحانه فرموده است: «كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ‌» معنى آيه اين است كه: چرا نكنند آنچه را مى‌گويند.

و بسا حمل شود بر آن وعده‌اى كه وعده دهنده از اول تصميم و عزم بر