ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٠٦

از گمراهان و ضلال مستضعفان و ديگر اصناف مذكوره‌اند پس آنها كافر نباشند زيرا اخبار بسيار و اجماع همه فرق اسلامى دلالت دارند كه كفار به بهشت نمى‌روند و در برخى نسخه‌ها «ان لا يدخل» است و آن استفهام انكارى است (و مقصود اثبات دخول ضلال است در بهشت). پايان كلام مجلسى (ره).

من گويم، «الضلال» جمع با الف و لام است و دلالت بر عموم دارد و معنى كلام اين است كه همه گمراهان به بهشت مى‌روند. مورد سؤال اين است كه سنن پيغمبر چون فرائض خدا است يا نه؟.

جواب- اگر كسى ترك يكى از فرائض ثابته خدا را بكند و بدان عمل نكند و آن را انكار كند كافر است و خدا را امور حسنه‌اى است تاركِ آنها كافر نيست ولى كم فضيلت و كم خير است.

اين جواب بحسب ظاهر با سؤال مطابق نيست و به علاوه فرق ميان فرائض مثبته و ديگر فرمان‌ها روشن نيست و در درجه سوم منظور از سنن رسول خدا كه در سؤال وارد است واضح نيست، و به علاوه معلوم نيست وجه شباهتى كه مورد سؤال است چيست؟ اينها است مشكلات اين حديث، مرحوم مجلسى در اينجا گويد:

سنت‌هاى رسول خدا (ص) آن احكامى است كه از ظاهر قرآن بر نيايد و رسول خدا (ص) آن را بيان كرده است چه واجب باشد چه مستحب.

«كفرائض اللَّه»:

در وجه شباهت مورد سؤال سه احتمال است:

١- شرافت و احترام منظور باشد، يعنى احترام و شرافت سنن رسول خدا به اندازه فرائض خدا است يا نه؟.

٢- منظور لزوم وفاء و عمل باشد، يعنى سنن رسول خدا چون فرائض‌