ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٨٣

٣- آنكه ضمير «به» راجع است به تكفير نه به كفر، يعنى تكفير او مر برادر خود را تكفير مر نفس خود را است زيرا وقتى كه تكفير كرد مؤمنى را مثل اين است كه خود را كافر دانسته. از مجلسى (ره)-

«في عين مؤمن»

يعنى روبرو به او طعن زند.

طعن- يعنى بدگوئى و آبرو ريزى و بدگمانى و تهمت زدن- از مصباح.

مقصد از مرگِ بد يا در دنيا است چون غرق شدن و سوختن و زيرِ آوار رفتن و طعمه درنده شدن و يا مرگ‌هاى بدِ ديگر و يا از نظر معنى و آخرت است چون كافر مردن و در حالِ اشتغال به گناه مردن بى‌توبه. از مجلسى (ره)-

«بمثل ما عامل به الناس»

يعنى مخالفان يا اعم از آنها و فساقِ شيعه و كسانى كه با آنها دوستى و برادرى ندارد و معامله به مثل آنها اين است كه در كسب يك اندازه سود بگيرد و رعايت مخصوصى از برادر دينى خود نكند و از او در حضور و غياب خيرخواهى نكند و با او همدردى نكند. از مجلسى (ره)-

«ضع امر اخيك»

يعنى هر گفتار و كردارى كه از برادرت صادر شود آن را حمل بر وجه احسن كن گرچه به ظاهر خوب نباشد و از آن بازرسى مكن تا دليلى قطعى و مانع تأويل به دستِ تو آيد زيرا گمان بسا خطا باشد و وارسى هم غدقن است چنانچه خدا فرموده است: «به راستى بعضى گمان‌ها گناه است» و سپس فرمود: «وارسى نكنيد».

اين جمله در نهج البلاغه از آن حضرت نقل شده است و حاصلش اين است كه: هر گاه كلمه‌اى كه دو توجيه دارد از او صادر شود بر تو لازم است كه آن را به خوبى تفسير كنى گرچه معنى مجازى باشد يا به كنايه و توريه بر آن دلالت كند و قرينه هم نباشد خصوص اگر خودش مدعى شود كه همان‌