ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٨١

مورد اشكال است و جواز اقوى است و اين در صورتى است كه توبه نكرده باشد و اما با توبه و پشيمانى ذكر آن جائز نيست. از مجلسى (ره)- و از اين حديث فهميده شود و هم از احاديث گذشته كه بهتان شامل حضور و غياب شخص هر دو هست و اينكه در اين اخبار گويد غيبت نيست ممكن است مقصود اين باشد كه حرام نيست گرچه غيبت بر آنها صدق كند يا مقصود اين است كه اصلًا غيبت بر آنها صادق نيست زيرا آن يك معنى شرعى دارد كه اختصاص يافته بدان چه حرام است و جز بهتان است و جز آنچه در حضور انسان گفته مى‌شود و بسا كه گفته‌اند:

اگر عيبى در غياب كسى به او نسبت دهد كه در او نيست هم غيبت است و هم بهتان و هر دو عقوبت را دارد و آن بعيد است. از مجلسى (ره)-

«من روى على مؤمن»

يعنى حكايتى گويد كه دلالت بر ضعف عقل و سستى رأى او دارد چنانچه اكثر گفته‌اند و محتمل است حكايت كردار هم در آن داخل باشد. از مجلسى (ره)- جوهرى گفته: شماتت، شادى به گرفتارى و بلاى دشمن است.

و گفته است: افتتن، يعنى به فتنه‌اى گرفتار شد كه عقلش يا مالش از ميان رفت.

و همانا از اظهار شادى نهى كرده است براى آنكه بسا بر اثر دشمنى بى‌اختيار شادى به دل آيد و تكليف بر خلاف آن بر عامه مردم سخت و دشوار است و منافى با شريعت سهل است و اظهار گاهى به كردار است چون اظهار سرور و شادى و خنديدن در مصيبت طرف و فقد او و گاهى به گفتار است چون استهزاء و مسخره كردن و عقوبتش در دنيا اين است كه خدا او را به مانند آن گرفتار مى‌كند براى انتقام‌جوئى نسبت به مؤمن.