ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٤٤

و اين مذموم و رد است و آيات بسيارى از قرآن در مذمت آن نقل و تفسير كرده است، و مجلسى (ره) پس از نقل آنها گويد:

من گويم، آيات و اخبار در ذم كبر و مدح تواضع بيش از شمار است و شهيد قدس سره گفته: كبر گناه است و اخبار در باره آن بسيار است و رسول خدا (ص) فرموده: هر كه به اندازه ذره‌اى كبر در دلش باشد هرگز به بهشت نمى‌رود، گفتند: يا رسول اللَّه، يكى از ماها دوست دارد كه جامه او خوب باشد و كارش خوب باشد، فرمود: خدا زيبا است و زيبا را دوست دارد ولى معنى كبر رد حق و خوار شمردن مردم است. و گفته‌اند كبر در درون است و در برون، كبر درون يك حالت روحى است و كبر برون اعمالى است كه بزرگى را نمايش دهند و كبر درون به همان حالت روحى اطلاق شود و اين اعمال نماينده آن است و آن عبارت از اين است كه خود را بالاتر از ديگران داند و به اين نظر از عجب و خود بينى جدا مى‌شود.

كبر بر سه قسم است:

١- تكبر در برابر خدا كه بدتر از همه است چون تكبّرِ نمرود و فرعون.

٢- تكبر بر رسولان و امامان (ع) چنان كه گفتند: «آيا به بشرى چون خود بگرويم، اگر از بشرى چون خود فرمان بريد زيان‌كاريد، گفتند چرا فرشته‌ها بر ما نازل نشوند يا خود پروردگار را نبينيم، در ذات خود سر بزرگى كردند و سركشى بزرگى نمودند- و اين هم قريب به همان اول است گرچه از آن كمتر است.

٣- تكبر به بنده‌هاى خدا به اينكه خود را بزرگ شمارد و ديگر آن را كوچك شمارد و بر خود هموار نكند كه از آنها بپذيرد و با آنها همكارى كند، و سبب كبر دينى و يا دنيوى است به اين شرح:

١- علم و دانش و كبر چه زود در دانشمندان رخنه كند، از اين جهت‌