مذكور است، و از اين جهت وادى محسّر مى‌خوانند، كه فيل در آن محل بخسپيد و درماند و از حركت بسوى مكه عاجز شد. و اين بطن محسّر چون برزخى است ميان منى و مزدلفه، نه از اين نه از آن، چنانچه عرنه و نمره برزخى است ميان عرفه و مشعر الحرام. و هم‌چنين در راه ميانه مى‌راند تا در اسفل و ادنى برابر جمرة العقبه بايستاد، و كعبه را از دست چپ داشت و منى را از دست راست، و سواره سنگهاى هفت‌گانه را يك‌يك برجمرات انداخت، و با هر يك سنگ تكبير مى‌گفت، و بعد از رمى جمرات تلبيه را قطع كرد.

و بلال و اسامة بن زيد رضى اللّه عنهما در ركاب آن حضرت بودند، يكى زمام شتر داشت و يكى چترگونه‌اى بر سر آن حضرت داشته بود تا از آفتاب زحمت نبيند. و بعد از رمى بمنزل بازگشت نزديك مسجد خيف، و در آن مقام خطبه‌اى بليغ فرمود، چنانچه آواز او بجميع خلايق كه در اندرون خيمه‌ها بودند رسيد، و اين از جمله معجزات آن حضرت بود، و در اين خطبه خلايق را اعلام كرد بحرمت روز نحر، و فضل آن نزد حق سبحانه و تعالى، و مردمان را فرمود تا مناسك حج را بياموزند، و فرمود كه شايد من ديگر بار حج نكنم، و امر كرد به سمع و طاعت هر اميرى كه بكتاب اللّه دعوت كند، و مهاجر و انصار را رضى اللّه عنهم در منازل خود فرود آورد، و فرمود كه بعد از من كافر نشويد كه بعضى قتل بعضى كنند، و بدانيد كه هر كس جنايتى مى‌كند بر نفس خود مى‌كند. و فرمود: اعبدوا ربّكم و صلّوا خمسكم و صوموا شهركم و اطيعوا اذا امركم تدخلوا- جنة ربكم، و مردمان را وداع فرمود كه حاضران اين مجلس هر چه شنيده‌اند از احكام اسلام بايد كه بغايبان رسانند.

و از آن‌جا بمنحر آمد، و آن موضعى است مشهور ميان بازار منى، و در آن مكان شصت و سه شتر را بدست مبارك خود نحر كرد، شتران ايستاده و دست بسته، و اين عدد عدد سالهاى عمر مبارك آن حضرت است. و امير المؤمنين على را رضى اللّه عنه فرمود تا نحر صد شتر را تمام كرد، و سى و هفت شتر ديگر او نحر كرد. و على را رضى اللّه عنه ايضا فرمان داد تا پوستها و جلهاى آن شتران را بر