اما آداب قاضى به مذهب شافعى؛ در «انوار شافعيه» گفته: مستحب است كه امام يا سلطان چون كسى را قاضى مى‌سازد، كتاب عهدى از براى او بنويسد و ياد كند در او آن چيزى را كه محتاج اليه است، و دو كس را گواه گيرد بدان كه او را قاضى ساخته و بر مضمون كتاب، و گواهان با او بيرون روند، و مردمان را خبر دهند. و اگر گواه گيرد و ننويسد كافى است. و اگر بنويسد و گواه نگيرد كافى نيست.

و مستحب است قاضى را كه تحقيق حال علماء آن بلده كه او را در آن قاضى ساختند بنمايد. و عدول آن شهر را تحقيق كند و اگر مشهور شود كه او را قاضى ساخته‌اند و گواه و كتاب نباشد كافى است. و مستحب است كه قاضى در آن شهرى كه او را قاضى ساخته‌اند روز دوشنبه يا پنجشنبه يا شنبه در رود و دستارى سياه در سر او باشد، و ميان شهر فرو آيد و ديوان حكم را بستاند، و آن چيزى است كه در دست قاضى است از محاضر و سجلّات و حجّتهاى ايتام و اوقاف، و نظر كند اولا در امر محبوسان و سؤال كند از هر يك كه سبب حبس او چيست؟ و اگر اعتراف بحقّ نمايد امضا كند حكم را. و اگر بگويد كه مرا به ظلم حبس كرده‌اند، پس بر خصم او بيّنه است، و بر او يمين. و اگر غائب باشد بنويسد تا حاضر شود. بعد از آن در اوصياى يتيمان نظر كند. و بعد از آن نظر كند در امينان قاضى كه منصوبند بر اطفال. بعد از آن نظر كند در اوقاف عامّه و متولّى آن، و در لقطه‌ها و چيزهائى كه گمشده باشد.

و قاضى از براى خود كاتبى و دو مترجم و دو مزكّى ترتيب كند. و شرط است كه كاتب، عارف باشد بدانچه مى‌نويسد از سجلّات و محاضر. و شرط است كه مسلمان و عدل باشد، و مستحب است كه فقيه و وافر العقل و عفيف از طمع و نيكوخط و ضابط حروف باشد. و شرط است در كسى كه ترجمان قاضى باشد- در زبانى كه قاضى نداند و او سخن خصوم را به قاضى رساند- كه عدل و آزاد و مكلّف باشد، و بايد كه از دو كس كمتر نباشند، و شرط نيست كه بصير باشد. و شرط است در كسى كه سخن به قاضى مى‌شنواند، اگر قاضى را گوش سنگين باشد،