هر امير از امراى ممالك شام كه وفات مى‌كرد امير المؤمنين عمر رضى اللّه عنه جاى او را به معاويه مى‌داد، زيراكه بسيار صاحب سياست و تدبير و شجاعت و علم و سخاوت و سيادت بود. و در بقيه ايام خلافت عمر حاكم على الاطلاق در تمامى شامات معاويه بود، و با روم محاربات كرد و بسيارى از روم فتح كرد، و چندان‌بار در وسط ممالك روم درآمد، و ممالك را فتح كرد، و جنگهاى مردانه كرد و اساس پادشاهانه پيدا كرد.

قسم دوم از لشكر اسلام در زمان عمر رضى اللّه عنه به طرف عراق درآمدند و اول ايشان در زمان عمر رضى اللّه عنه سعد ابن ابى وقّاص بود رضى اللّه عنه كه در قادسيه با رستم فرخ زاد كه از قبل يزدجرد آمده بود جنگ كرد و او را بكشت و مداين را فتح كرد. و امير مداين كه بر جاى كسرى بود از قبل عمر رضى اللّه عنه سعد بن ابى وقّاص بود، و عمر او را در آخر عزل كرد، و جاى او را به عمّار بن ياسر داد، و ديگر به مغيرة ابن شعبه داد، و ديگر به ابى موسى داد.

و عمر كسى را امارت زيادت از يك سال ندادى در غالب. و فرمودى كه چون امير مملكت از عزل آمن شد، مملكت را ملك خود دانست و از طاعت احتمال معاندت پيدا كرد. و مفاسد بر آن مترتب مى‌دانست. و در وقتى كه امير المؤمنين عمر رضى اللّه عنه وفات مى‌فرمود، وصيّت كرد كه هر خليفه‌اى كه بعد از من به خلافت نشيند بايد كه امرا را تا مدت يك سال عزل نكند، مبادا موجب عدم طاعت خليفه گردد. ديگر از امراى عمر رضى اللّه عنه عتبة بن غزوان بود كه به بصره رفت و آنجا را فتح كرد و در آنجا وفات فرمود. و ديگر ابو موسى اشعرى كه از قبل او بر بصره امير بود. و لشكر بصره فارس و اهواز را بگرفتند، و واليان آنجا با امير بصره بودند زيراكه داخل لشكر بصره بودند. و واليان عراق و آذربايجان و خراسان و ماوراء النهر تابع لشكر كوفه بودند. و داروغگان ايشان را امير المؤمنين عمر رضى اللّه عنه نصب مى‌فرمود و خراج هر مملكتى عطاى لشكر آن مملكت بود، چنانچه در باب خراج ان شاء اللّه مذكور گردد. و امير مصر در زمان عمر رضى اللّه عنه عمرو بن العاص بود.