سلوك الملوك - ابن روزبهان، فضلالله - الصفحة ٣٧٠
خواندى در مروه همان خواندى.
و چون سعى تمام كرد، صحابه را فرمود كه هر كس كه هدى همراه ندارد حلال شود. تحلّل را بر ايشان فرض كرد، و تحلّل تمام از وطى و طيب و لبس مخيط و غير آن. و همچنين حلال بودند تا روز ترويه كه هشتم ذيحجه است، و مىفرمود: اگر من نيز هدى نداشتمى حلال مىشدم. و در اين مدت كه مقيم بود نماز را بقصر مىگزارد و در منزل خود بيرون مكّه.
چون چهار روز بگذشت: احد و اثنين و ثلثا و اربعا، و چون آفتاب چاشتگاه روز پنجشنبه بلند شد، به منى متوجه شد، تا مجموع خلايق احرام بحجّ بستند هر كسى در منزل خويش، چون آن حضرت به منى رسيد، نزول فرمود و نماز ظهر و عصر بگزارد، و شب در آنجا بيتوته فرمود و شب جمعه چون آفتاب برآمد، از منى روان شد بر راه صبّ بسوى عرفه و روان شدند اصحاب با او، و بعضى تكبير مىگفتند و بعضى تلبيه، و بر هيچ كس انكار نمىفرمود.
و چون به نمره رسيد كه موضعى است نزديك عرفات، قبه آن حضرت آنجا زده بودند، فرود آمد تا چون آفتاب بگشت، بفرمود تا راحله را زين نهادند و بر راحله سوار شد، و خطبه فرمود و در آن خطبه قواعد مسلمانى را باسرها بيان فرمود، و اساس شرك و جاهليت بكلى بركند، و محرّماتى كه در جميع ملل ثابت التحريم است ذكر فرمود، و اوضاع جاهليت را باسرها در زير پاى آورد و رباهاى جاهليت را وضع كرد، و وصيت فرمود امت را بمراعات و ملاطفت زنان و احسان در حق ايشان، و حقوقى كه زنان را است بر شوهران بيان فرمود، و وصيت فرمود امّت را بتمّسك بكتاب اللّه، و بآنكه تا معتصم بكتاب اللّه باشند از گمراهى آمن باشند، و سؤال فرمود كه چه مىگوئيد و به چه گواهى مىدهيد؟ گفتند:
گواهى مىدهيم كه فرمودههاى خدايتعالى را بما رسانيدى، و امّت را نصيحت بواجبى فرمودى، و آنچه برتو بود از حقوق رسالت ادا كردى. پس انگشت مبارك بسوى آسمان برداشت و فرمود: اللّهم اشهد، اللهم اشهد، اللهم اشهد و فرمود كه حاضران اين مجلس اين مجموع را بغايبان برسانيد، و بعد از آن فرود