سلوك الملوك - ابن روزبهان، فضلالله - الصفحة ٣٠٣
نويسيم كه بحضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم اقرب باشد، زيراكه خداوند تعالى اين حرمت لشكر اسلام را بواسطه آن حضرت داده، پس اقارب او احقّ باشند بتقديم. و بعد از آن كاتب ديوان عطا را فرمود كه اول نام عباس بن عبد المطلب نويسيد، كه عمّ حضرت پيغامبر بود صلى اللّه عليه و سلم، ديگر بنى هاشم كه بدان حضرت اقربند. چون كاتب نام بنى هاشم نوشت، گفت: يا امير المؤمنين اكنون نام قبيله ترا كه بنى عدى بودند نويسيم؟ فرمود كه نى، اقرب فالاقرب بحضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم نويسيد، و تأخير كنيد عمر را برحسب آنكه او را تأخير كردهاند در قرابت بدان حضرت. و اين ترتيب اسامى برحسب قرابت حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم مقرر شد، چنانچه سابقا مذكور گشت. اين است وجه ترتيب ديوان عطا، و سلطان را لايق و سزاوار آن است كه آن ترتيب رعايت كند اگر در لشكر او عرب باشند. و اگر عرب در لشكر او نباشند هركه را مصلحت داند و تقديم او موافق رأى او باشد، تقديم نمايد. و ظاهرا انسب آن باشد كه شجعان و اصحاب محاربات و قديمان لشكريان را مقدم دارد، و اگر رعايت علم و ورع و جهات فضل كند شايد انسب باشد.
و در سنه اربع عشرة و تسعمائه كه حضرت خاقان جهان ظل اللّه الرحمن- ابو الفتح محمد الشيبانى خان امام الزمان و خليفة الرحمان رحمة اللّه عليه بجهاد قزّاق متوجه دشت قپچاق بود، و اين فقير حقير در آن لشكر بعزم جهاد فى سبيل اللّه مرافقت نموده بودم، چون بتركستان رسيد، خواست كه عطاى لشكر دهد، و ايشان را قوت و آزوغ مقرر گرداند، از علما سؤال كرد كه عمر بن الخطاب رضى اللّه عنه در ديوان عطا كيان را تقديم كرد؟ گفتند: مدار بر قرابت حضرت پيغامبر صلى اللّه- عليه و سلم نهاد و اقرب فالاقرب بدان حضرت را تقديم كرد. فرمود: حالا در لشكر ما اقارب حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم از قبايل عرب همراه نيستند، و علما ورثه انبياءاند، و بىشك بقدر زيادتى علم قرب ايشان بدان حضرت زياده خواهد بود، تا علما را در اين دفتر عطا تقديم مىكنيم، و هركه اعلم باشد او را اقرب مىشماريم و اقدم مىدانيم. و كاتب ديوان عطا را امر فرمود كه اسم اين حقير را