و حضرت عبيد اللّه خان در مقام ادب و احسان درآمده همچو شير غرّان كه به مخالب شجاعت صيد را در قيد تسخير درآورد، و شكار خود را با اخوان در ميان نهد، و از فريسه خود اقران را نصيب دهد، ملكت‌[١] ماوراء النهر را در ميان اعمام و اقران و اخوان قسمت فرمود، و تخت سمرقند را به حضرت عمّ عميم الالطاف بزرگوار نامدار مقرر فرمود، و ديگر نواحى را به اخوان تقسيم كرد، و خود به وطن مألوف كه خطه بخاراست در عين سلامت و عافيت معاودت فرمود، و همگى همت خسروانه و نهمت پادشاهانه را معطوف به صوب وفا به نذر مذكور كرد، و الحق به قدر علم و امكان مقدرت بدان وفا فرمود. و در عقب آن فتوح متواليه و مغانم كثيره متتاليه يوما فيوما از خزاين مواهب فيّاض وجود به آستانه اقبال وفود[٢] نمود، چنانچه تفاصيل آن ان شاء اللّه تعالى در كتابى كه موضوع از جهت تاريخ واقعات و فتوح آن حضرت باشد مذكور و مسطور گردد، به توفيق اللّه المنّان.

و چون بعد از استقرار در بخارا فرمان همايون به توجه اين فقير حقير از سمرقند به جانب بخارا نفاذ يافت، و اين فقير با متعلقان از سمرقند به بخارا نقل كردم، و بعد از تحمّل مشاقّ هجران خونخوار از چشمه عذب وصل خوشگوار روح و روان را آسايش دادم، و رخت اقامت در موطن عافيت و سلامت نهادم، اوقاتى كه به شرف ملازمت آن حضرت مشرّف مى‌گشتم، مشاهده مى‌نمودم كه آن حضرت جهت وفا به نذر، هر حكم از احكام سلطنت كه پيش مى‌آيد به شرع و فتوى رجوع مى‌فرمايند. و چون احكام و مسائل متعلقه به امور سلطان در ابواب فقه منتشر است، و استحضار آن مسائل، بلكه علم به مواقع آن مطالب، آحاد و متعيّنان مفتيان را حاصل نيست، امر وفا به نذر در حيّز تعويق است و امور ملك و مال در عرضه فساد و اختلال، چنان انديشه كردم كه جمع و تحقيق مسائل مفتى بها براين فقير كه در اين خطه ساكنم، و در صدد تعليم آن حضرت، فرض‌

[١] -م. مملكت.

[٢] -م. وجود.