و أما بمذهب شافعى رحمه اللّه؛ در كتاب «انوار» گويد: گاهى كه صحيح شد عقد ذمه لازم مى‌شود ما را در حق ايشان دوچيز، و لازم مى‌شود ايشان را چندچيز؛ اما آن‌دو امر كه ما را لازم مى‌شود در حق ايشان، يكى آنست كه كفّ كنيم از ايشان كه متعرض بمال و نفس ايشان نگرديم، و كنيسه‌هاى ايشان را بازگذاريم بتفصيلى كه بعد از اين مذكور خواهد شد. دوم آنكه دفع كنيم كسى را كه قصد ايشان كند از اهل دار الحرب، خواه در دار الاسلام باشند و خواه در دار حرب باشند، اگر شرط نكرده باشيم عدم دفع را.

و امورى كه برايشان لازم است پنج چيز است:

اول آن‌كه اظهار كنيسه نكنند، و تفصيل آن در فصل آينده مذكور گردد.

دوم آن‌كه خانه‌هاى خود را از خانه‌هاى همسايگان مسلمانان كوتاه‌تر سازند. پس اگر رفع كنند خانه‌هاى خود را بر خانه‌هاى مسلمانان، آن را هدم بايد كرد بر سبيل وجوب. و اگر ايشان در محله‌اى باشند كه منقطع از غير باشد منع نكنند ايشان را از مساوات و نه از زيادت. و اگر ذمّى مالك خانه‌اى بلند شود او را تكليف هدم نكنند، ليكن اگر بخود منهدم شود و آن را ذمّى خواهد كه بنا كند منع كنند او را از مساوات.

سيوم آن‌كه سوار نشوند بر اسپ و نه بر استر و نه بر درازگوش كه آن را زين كرده باشند. و مى‌توانند كه سوار گردند بر استر و مركبى كه او را پالان كرده باشند. و ايشان را منع كنند از آن‌كه شمشير بندند و سلاح بردارند و لجام نقره و طلا راست كنند. و ايشان را توقير نكنند، و در مجلس بر صدر ننشانند. و حرام است با ايشان دوستى ورزيدن و مخالطت كردن. و ايشان را منع نكنند از آن‌كه عمامه بندند و طيلسان سازند و كمخا پوشند و كتان جامه كنند، و امثال اين تكلفات در لباس.

چهارم آن‌كه غيار پوشند، و غيار آنست كه بر بالاى جامه‌هاى خود كه ظاهر باشد چيزى دوزند كه رنگ او مخالف رنگ جامه ايشان باشد. و اولى به يهود زرد است و بنصارى كبود و خاكسترى رنگ و بمجوس سياه يا سرخ. و آن‌