سلوك الملوك - ابن روزبهان، فضلالله - الصفحة ٤٢٣
است. و اگر درآيد بدار الحرب بأمان و قرض كند از ايشان يا دزد كند و بازگردد لازمست او را كه رد كند. و اللّه تعالى اعلم.
اكنون بيان سيرت حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم در غنيمت و قسمت آن بنمائيم و باللّه التوفيق.
فصل پنجم، در بيان سيرت حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم در قسمت غنايم:
بدان ايّدك اللّه تعالى كه حضرت پيغامبر را صلى اللّه عليه و سلّم در جمع و قسمت غنيمت سيرتى است كه لابد است امام را كه بدان اقتدا كند تا عمل بوجه سنت كرده باشد.
شيخ الاسلام مجد الدين محمد بن يعقوب الفيروز آبادى در كتاب «صراط- مستقيم» گويد كه حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم چون بر قومى ظفر يافتى بفرمودى تا ندا كنند بجمع غنايم تا همه را گرد آورند، پس ابتدا فرمودى بسلب كشتگان، يعنى جامه و رخت ايشان را بقاتلان ايشان دادى. و آنچه بماندى خمس آن بيرون كردى، و در مصالح اسلام كه حق تعالى تعيين فرموده صرف كردى. و آنچه بماندى نصيبى اندك كودكان را و زنان را و بندگان را بدادى. و آنچه بماندى ميان لشكريان قسمت كردى، و سوار را سهم دادى و پياده را يك سهم. آنچه صحيح است، اين است كه انفال از صلب غنيمت بودى، چنانچه مصلحت ديدى. و بعضى گويند كه انفال از جمله خمس بودى و بعضى مىگويند كه از خمس الخمس، و اين اضعف اقوال است. و در بعضى غزوات سلمة بن- الأكوع را پنج سهم داد چه او را در آن جنگ توفيقى عظيم رفيق شد، و دست- بردهاى عظيم بنمود. و ميان ضعيف و قوى مساوات كردى در قسمت، و چون قصد ديار دشمنان كردى گاه سريّه را پيشتر فرستادى، اگر ايشان را غنيمت بدست آمدى از آن جمله خمس بيرون كردى. و آنچه بماندى از آن ربع جدا كردى و با اهل آن سريه دادى. آنچه بماندى ميان ايشان و سائر لشكر بسويت قسمت كردى. و مع ذلك نفل را كراهيت مىداشت، و مىفرمود كه اقويا بايد كه رد كنند بضعفا.