ثابت نشده كه دست خود را، يا چوب را بوسه دادى، و اما حجر اسود ثابت شده آن را بوسه مى‌داد و روى مبارك برآن مى‌نهاد، دست خود را مى‌بوسيد و در حالت استلام مى‌گفت: «بسم اللّه و اللّه اكبر» و هر بار كه برابر حجر الاسود رسيدى مى‌گفت: اللّه اكبر، و گاه بر حجر الاسود پيشانى مى‌نهاد، و برآنجا سجده مى‌كرد.

و گاه مى‌بوسيد.

اين كيفيات مجموع در صحيح ثابت شده، و چون از طواف فارغ شد، پس بمقام ابراهيم آمد، اين آيت را برخواند: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى‌ آنگاه دو ركعت نماز در آن مقام بگزارد، و آن روز مقام نزديك كعبه نهاده بود، و در آن دو ركعت نماز، در اول فاتحه خواند و قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ‌ و در دوم فاتحه و قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، و چون از نماز فارغ شد روى سوى حجر الاسود آورد و بيامد و آن را استلام كرد، و از ميانه درهاى صفا كه پنج در است بيرون شد، و اين آيت برخواند: إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ‌ و بعد از آن فرمود: ابدأ بما بدأ اللّه به يعنى بنياد مى‌كنم بدانچه خدا بدان بنياد كرده، آنگاه چندان كه كعبه را توان ديد بر بالاى صفا برآمد، بايستاد و كعبه را مستقبل شد و حق تعالى را تكبير گفت، و فرمود: لا اله الّا اللّه وحده لا شريك له، له الملك و له الحمد و هو على كل شى‌ء قدير، لا اله الّا اللّه وحده، صدق وعده، و نصر عبده، و هزم الاحزاب وحده. و دعا كرد و فرمود: اللّهم انّا نسئلك موجبات رحمتك و عزائم مغفرتك و الغنيمة من كلّ برّ و السّلامة من كل اثم، لا تدع لى ذنبا الّا غفرته، و لا همّا الّا فرّجته، و لا كربا الّا كشفته، و لا حاجة الّا قضيتها. سه بار تهليل گفت، و در ميان آن دعا مى‌فرمود، و بعد از آن فرود آمد و در ميان صفا و مروه مى‌فرمود: رب اغفر- و ارحم انت الاعزّ الاكرم، و پياده سعى مى‌كرد و از صفا بمروه مى‌رفت، و از مروه بصفا مى‌آمد، و در اثناى سعى چون ازدحام بسيار شد، بر ناقه‌اى سوار شد و سعى را سواره تمام فرمود. و اما طواف قدوم كه ذكر كرديم پياده بود، چنانچه جابر روايت كرده. و اما طواف ركن را بواسطه عذرى كه داشت سواره كرد، و ختم سعى بمروه فرمود. و هرگاه كه بمروه رسيدى همان اذكار و دعوات كه در صفا