اما دولت، دولتى كه فضل اللّه روزبهان ارائه مى‌كند در معنى از دو ركن تشكيل مى‌شود: نخست ركن ادارى و نظامى عبارت از پادشاه با وزيران و اميران و رجال و كارمندان دولت، دوم ركن قضائى و قانونى عبارت از قضات و مجتهدان و روحانيون. در رأس روحانيون كسى به‌نام صدر يا شيخ الاسلام قرار دارد كه «اعلم علماى ممالك پادشاه» است. در انتخاب چنين كسى علاوه‌بر توجه به مقام علمى مراتب پرهيزگارى و امانت و هوش و رشد فكرى و شهامت و دلسوزى او نيز بايد در نظر گرفته شود. فضل اللّه مخصوصا تصريح مى‌كند كه چنين كسى بايد «به امور عرف» آشنا و «به مصالح و مفاسد امور خبير» باشد. به‌عبارت روشنتر، كسى كه با خارج از عالم كتاب بيگانه و از مقتضيات عملى زندگى بى‌خبر باشد به درد اين كار نمى‌خورد. اين مقام، واسطه يا رابط ميان پادشاه و روحانيون است. و براى تحكيم استقلال شيخ الاسلام تأكيد شده كه بودجه خاصى براى او در نظر گرفته شود.

او را «مراجعه به عمّال ديوان و وزرا نبايد كرد بلكه بايد كه در امور مالى و اكتساب جاهى شيخ الاسلام را اصلا مظنه مراجعه به اركان دولت و وزرا نباشد زيرا كه احتياج علما موجب مداهنه ايشان مى‌گردد». اين شيخ الاسلام نظام آموزش و پرورش را زير نظر دارد. امتحان علما و تعيين صلاحيت و مرتبه هريك با توجه به مايه علمى و استعداد ذهنى و قدرت اجتهاد و روش تعليم و تدريس ايشان برعهده شيخ الاسلام است. نظارت در كار دانشجويان نيز از وظايف او است كه پايه تحصيل هر دانشجو را با توجه به «مناسبت ذهن او» با علمى كه مى‌خواند مشخص سازد و از مدرسّان و استادان بخواهد كه در اهتمام به حال دانشجويان فروگزار ننمايند و علاوه بر استادان، دستياران تعيين كند كه با دانشجويان درس را تكرار كنند، «و امتحان ايشان زودبه‌زود كند تا ايشان در ترقى سعى كنند»، وسائلى براى تشويق آنها كه در امتحان امتياز و موقعيتى بدست مى‌آورند فراهم سازد «و اگر بعد از امتحان قصورى يا وقوفى يابد از سبب آن قصور سؤال كند و در كشف آن مبالغت نمايد» اگر تقصير از مدرس و معيد باشد «مؤاخذه شديد نمايد» و اگر تقصير از دانشجو باشد نخست او را به لطف ارشاد كند و اگر اصلاح نشود حقوق او را قطع كند و اگر عقب‌افتادگى از كمى استعداد دانشجو باشد يا ذهن او