فقراء غازيانند نزد ابو يوسف رحمه اللّه، و نزد محمد رحمه اللّه فقراء حاجيانند. و صرف نكنند باغنياء غازيان نزد حنفيان، زيرا كه مصرف زكات فقرااند. اين است سخن «هدايه».

و در كتاب «عنوان الافتا» ذكر كرده كه در شرح «جامع الصغير» آورده كه مراد از سبيل اللّه غازى و حاج منقطع است هر دو، و اللّه اعلم.

صنف هشتم ابن السبيل است، و او آن كسى است كه انشاء سفر كند از مقام خود، و غريبى كه بشهرى بگذرد. و شرط است كه سفر او سفر معصيت نباشد.

پس ابن السبيل كه سفر طاعت يا مندوب يا مباح كند، او را از زكات چيزى بدهند. و كسى كه هايم باشد و نداند كه كجا مى‌رود او را ندهند. و شرط دادن آن است كه او نيابد آن چيزى كه محتاج اليه اوست در سفر. پس كسى را بدهند كه هيچ مال نداشته باشد، و كسى كه مال داشته باشد ليكن در غير بلدى كه نقل كرده از او، و اگرچه كسب داند. و شرط است در جميع اين جماعتى كه صرف مى‌كنند در ايشان كه كافر نباشند، و بنده غنى نباشد، و غازى از مرتزقه نباشد، و هاشمى و مطّلبى نباشد نزد شافعى، و همچنين مولاى ايشان نباشد. و جايز نيست صرف زكات در بناى مسجد. و اگر هاشمى يا مطلّبى را يا بعضى از مرتزقه را عامل سازند حلال نيست او را سهم عمّال. و اگر خمس الخمس از بنى هاشم و بنى مطلّب منقطع شود از براى خالى بودن بيت المال يا استيلاء ظالمان، ايشان را از زكات ندهند. و جايز نيست دادن زكات بصبى و مجنون، و جايز است دادن بقيّم ايشان.

اين است مذهب شافعى.

و اما بر مذهب حنفى مراد از ابن سبيل آن كسى است كه او را مالى در وطن خود باشد و در آن مكانى كه او در آنجاست هيچ نداشته باشد. اين است سخن صاحب «هدايه».

و در «عنوان الافتا» گفته كه ابن السبيل آن كسى است كه منقطع از مال خود باشد. پس جايز است صرف كردن بدو، و اگرچه او را مال بسيار در وطن خود باشد. و در كتاب محمد بن صالح جرجانى رحمه اللّه آورده كه ابن سبيل كسى‌